ارسال خبر   |  پیوندها   |  جستجوی پیشرفته    موبایل   |  RSS   |  تلکس  
 خانه    شهرداری و شورا    زیر پوست شهر    دیدگاه    درباره ما    ارتباط با ما  
دوشنبه، 3 مهر 1396 - 02:43   
  سرخط اخبار:  
   آخرین اخبار  
  رایزنی روحانی و اردوغان درباره همه‌پرسی در اقلیم کردستان عراق
  ایران کاملا از دولت مرکزی عراق حمایت می‌کند
  گفت‌وگوی تلفنی روحانی با اردوغان و العبادی
  نجات 4 هزار محکوم به اعدام با رفع برخی ابهام‌های قانونی
  رای اعتماد به پنج استاندار
  اعتراض داوطلبان به نتایج کنکور 96 رد شد
  ماهیت پرونده‌های مالی زمان‌بر است
  تاسیسات هسته‌ای فردو نماد اقتدار ملی است
  پاریس سیاست مستقل‌تری را در ارتباط با منطقه و برجام اتخاذ کند
  همه‌پرسی استقلال کردستان فردا برگزار می‌شود
  پنج استاندار جدید انتخاب شدند
  پیام سخنان سنجیده رئیس‌جمهور در سازمان ملل تنش‌زدایی بود
  نباید اجازه دهیم غرب ما را در مسئله برجام بازی دهد
  کونته: وقتش شده موراتا ستاره چلسی باشد
  هکرهای ایرانی به صنایع پتروشیمی و هوانوردی آمریکا حمله کردند
  سرلشکر موسوی هیچ صفحه‌ای در شبکه‌های اجتماعی ندارد
  برگزاری نخستین همایش کمیته ورزش‌هاى معلق استان تهران با حضور مسئولین ورزشی و هنرمندان کشور
  سانحه رانندگی برای بنزما (عکس)
  ضرورت ارتقاء نگرش و رویکرد به «معلم»
  عکس
  بیانیه سازمان دانشجویی حزب اسلامی کار به مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید
  اولین نمایش بین‌المللی «آذر» در ونکوور
  ایجادکنندگان داعش دنبال کشور ثالثی هستند تا این گروه تروریستی را در آن ساکن کنند
  گزارش پلاسکو در شورای شهر قرائت شد
  مراسم ترحیم آیت الله راستی کاشانی سه‌شنبه در تهران برگزار می‌شود
  «تمدید مهلت فراخوان جشن نوشتار سینمای ایران»
  اولین کنفرانس سالانه انجمن بازرگانان ایران و کانادا برگزار شد
  ناکامی عجیب رونالدو در کورس با مسی
  هشدار نژاد بهرام درمورد تکرار پلاسکو در پایتخت
  وضعیت دانشجویان ستاره‌دار در حال بررسی است
  لوسیا به مولوی می‌رود
  شور حسینی محرم در متروی تهران
  انجام عملیات ترکیبی در رزمایش امنیتی محرم
  نادال و فدرر هم تیمی شدند (عکس)
  پیام رزمایش محرم برای دوستان صلح، امنیت و آرامش است
  اجرای طرح فوریتی نگهداشت شهر در روزهای جمعه
  فیلم‌های توقیفی مجوزدار می‌توانند در خواست اکران دهند
  هشدار نظری در مورد تخلف ساختمانی در دزاشیب
  آقای خاص روی گزینه بارسلونا دست گذاشت؛ دیبالا در رادار منچستریونایتد
  طبق قانون، 25 سازمان در بروز حادثه پلاسکو مسئول بودند
  حضور ملی‌پوشان اعزامی به مسابقات جهانی در موزه صلح تهران
  بازدید فرمانده نیروی هوایی ارتش از پایگاه شهید عبدالکریمی
  جای خالی مطبوعات در گزارش پلاسکو
  دیدار فرمانده کل ارتش با فارغ التحصیلان دانشگاه افسری
  دستمزد واقعی نیمار چقدر است؟
  تذکر کتبی ۵ نماینده به وزیر کشور درباره برخورد انتظامى با کارگران شرکت آذرآب اراک + تصویر
  واکنش محسن هاشمی به موضوع تبلت و خودروهای شورای شهر
  درخواست جنجالی؛ از باشگاه‌های پرخرج امتیاز کم کنید
  درخواست رسولی برای دعوت از رییس بنیاد مستضعفان به شورا درباره مشکلات کسبه پلاسکو
  شورای عالی امنیت ملی مرزهای هوایی ایران با اقلیم کردستان را مسدود اعلام کرد
  سومین دوره بازیهای پاراآسیایی جوانان ابوظبی
  تاکید فراهانی بر ایمنی هیات‌ها و تکایا
  نمایندگان شورادر شعبه اول کمیسیون موضوع تبصره بیستم ذیل ماده55 قانون شهرداری ها
  خرید خودرو و تبلت برای اعضای شورا امری عادی است
  عملیات آتش سنگین توپخانه قرارگاه حمزه سیدالشهداء در منطقه عمومی شمال غرب کشور
  پوریا شکیبایی بازیگر یک نمایش شد
  امنیت مناطق مرزی، ارجحیت توقف‌ناپذیر استراتژی دفاعی ما است
  تخلف گسترده در ساخت ساختمانی در دزاشیب
  لزوم تشکیل کمیته ویژه برای بررسی و نظارت بر ساختمان‌های ناایمن تهران
  بدترین آمار بایرن بعد از 13 سال
  اطلاع دقیقی درباره سرنوشت «همشهری» ندارم
  نباید از گفتمان انتقادی در دانشگاه‌ها ترسید
  281 برج در معابر کمتر از 12 متر
  هدیه گرانقیمت آقای ستاره برای مدیربرنامه‌اش
  مراسمات مذهبی را دولتی نکنید / عوارض پرداختی مردم در شهرداری نباید صرف هیئت ها شود
  مدیر جدید روابط عمومی شورای شهر تهران مشخص شد
  شهرداری و شورای عالی استان‌ها مشکلات خود را در قالب لایحه‌ای به دولت ارائه کنند
  توضیحات اعطا درباره ایمنی در پایتخت و وضعیت آتش نشانان
  ستاره رئال مادردید تا 2023 تمدید می‌کند
  ضرورت بازدید مستمر آتش‌نشانی از تکایا و هیئت‌های عزاداری
  مدیر جدید روابط عمومی شورای شهر تهران مشخص شد
  آخرین خبرها از اجرای حکم قاتل بنیتا
  اعتراض قاتل ستایش قریشی به رأی دادگاه
  واکنش سخنگوی شورا به موضوع دخالت شورا در انتصابات شهرداری
  واکنش محسن هاشمی به خرید پرحاشیه شورا
  انتخاب شهردار گرگان به تعویق افتاد
  معرفی 6 گزینه تصدی پست شهرداری همدان
  رایگان شدن مترو برای ترغیب اصفهانی‌ها
  تعهدات شورای تبریز را نامزدها امضا نکردند
  صدور حکم سرپرست شهرداری اردبیل
  شهرداری قم ملزم به پرداخت بدهی خود شد
  تعیین تکلیف پروژه بزرگ فرهنگی قائمشهر
  خبرگزاری «پانا» مجرم شناخته شد
  استخدام پیمانی در اداره کل تامین اجتماعی
  انتخاب نمایندگان شورای شهر در کمیسیون تبصره۲۰
  ۸۸ روز هوای سالم در تابستان تهران
  پیش‌بینی سال آبی جدید در پایتخت
  تخفیف مرغ و گوشت برای هیات‌های عزاداری
  افتتاح یازدهمین نمایشگاه بین المللی ایران پلاست
  آخرین وضعیت بودجه ۹۷
  رونمایی از جدیدترین دستاوردهای تجهیزاتی نزاجا
  «شهین باهر» شهردار تبریز شد
  جزئیات آدم ربایی نیم میلیون یورویی در تهران
  جمع‌آوری اجباری کودکان قانونی نیست
  آتش سوزی در مدرسه دخترانه
  ۳ تذکر درخصوص بخشنامه جدید شهردار تهران
  تهیه گزارش شورا در خصوص هولوگرام ها
  فضاهای بی‌دفاع شهری نیازمند پیگیری
  بلاتکلیفی مشکلات اهالی منطقه ١٨
  لزوم دیدار شهردار پایتخت با سران قوا
  تهران گره ترافیکی ندارد
  ۴۶۴ تاکسی پیکان در حال طی کردن روند نوسازی
  هزینه ۴۷ هزار میلیاردی عملیات های عمرانی سال گذشته
  حجت نظری: از توئیت بنده برداشت سوگیرانه شد / من جنگ طلبی را مذموم دانستم، نه دفاع را!!!
  عدم وجود گره ترافیکی در معابر تهران
  گزینه خروج از برجام را روی میز ایران
  پایان مدارس کپری تا سال۹۷
  حمایت ١٣٤ کشور از برجام
  داعشی‌ها به‌دنبال کشور ثانی هستند
  دولت به دنبال تضعیف سپاه نیست
  ایران در تله آمریکا نمی‌افتد
  جنگ تحمیلی برای ملت ما خیرِمطلق بود
  سهراب رکورد مجموع دسته 94 را شکست و طلا گرفت
  پیکر مرحوم آیت الله راستی کاشانی در قم تشییع و به خاک سپرده شد
  ظریف با گروه‌های حامی برجام در آمریکا دیدار می‌کند
  آیا ترامپ می‌داند چرا تا این حد از توافق هسته‌ای متنفر است؟
  ساخت مسجد آدینه در منطقه 14 تهران در دستور کار شهرداری
  بازنگری در سیاست‌های کلی در دستورکار مجمع قرار دارد
  ثبت‌نام ۵۰ هزار نفر فارغ‌التحصیل دانشگاه در سامانه کارورزی تهران
  حال و هوای اولین جلسه دوره جدید مجمع تشخیص از زبان عارف
  دو اقدام شاخص حوزه عمران در چهار سال اخیر
  اجرای طرح کارورزی توسط دولت برای دانشجویان فارغ التحصیل دانشگاه
  زنگ مهر حسینی و آغاز سال تحصیلی جدید در مدارس منطقه 13 نواخته شد
  طرح جایگزینی مجازات اعدام برای قاچاقچیان مواد مخدر همچنان دارای ابهام است
  اعلام‌نظر شورای نگهبان درباره عضو زرتشتی شورای شهر یزد، دخالت در انتخابات شوراها نیست
  جلسه کمیته ارزیابی فردا برگزار می‌شود
  تابش آغاز سال تحصیلی جدید را به دانش‌آموزان و دانشگاهیان تبریک گفت
  نمایش فیلم‌های کوتاه «روتوش» و «حیوان» در جشنواره فیلم شیکاگو
  سال تحصیلی جدید در مدرسه شهید رحمانی آغاز شد
  عضو زرتشتی شورای شهر یزد: تاکنون ابلاغی مبنی بر توقف فعالیت دریافت نکرده‌ام
  حقوق نجومی نمی‌گیرم
  آغاز اجرای تعزیه «شهادت مسلم بن عقیل(ع)» در روایت فتح
  برای تقویت شوراها نیاز به قوانین جدید داریم
  نامه بیش از ۳۰۰ نفر از دانشگاهیان، حقوق‌دانان و مددکاران اجتماعی درباره طرح «جمع‌آوری کودکان خیابانی»
  مهلت ارسال آثار به دبیرخانه جایزه پژوهش سینمایی سال تمدید شد
  روحانی هیچ‌گاه به آمریکا باج نمی‌دهد
  استراحت تیم ملی پارا وزنه برداری به دلیل زلزله مکزیک
  رسیدگی به پرونده متکدیان در مجتمع قضایی ولیعصر
  سخنان بی‌ادبانه ترامپ برای فرار از تعهدات بین‌المللی آمریکاست
  خوشحالی الهلالی‌ها از محرومیت طارمی (عکس)
  درخواست وزیر خارجه ژاپن از ظریف برای حل جنگ لفظی میان ترامپ و رهبر کره‌شمالی
  پرواز بالگرد پلیس برای رصد ترافیک اول مهر
  قتل، سواستفاده جنسی و بیگاری از کودکان ربوده شده اسپانیایی و اروپایی
  تب بالای استیصال، رییس‌جمهور آمریکا را به هذیان‌گویی دچار کرده است
  نایب رئیس کمیسیون صنایع: پلیس شیوه‌های ناهنجار رانندگی در شهرها و کلانشهرها را اصلاح کند
  عکس
  دوگانه نفرت و جنگ با حکمت و صلح در مجمع عمومی سازمان ملل
  رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر تهران زنگ آغاز سال تحصیلی را نواخت
  تمجید ایندی وایر از لیلا حاتمی و عباس کیارستمی
  رحمانی‌فضلی رئیس کمیسیون سیاسی – دفاعی دولت شد
  معاون عمران و توسعه امور شهری و روستایی وزارت کشور منصوب شد
  معرفی متون پذیرفته شده مسابقه کودک و نوجوان جشنواره تئاتر شهر
  تحقق 100 درصدی فاز اول سند آموزش مدیریت بحران در یزد
  مدیریت تعارض منافع
  جلوه سوگ در میدان امام حسین (ع) برپا شد
  انتصاب مشاور رییس سازمان حفاظت محیط زیست در نظام یکپارچه سلامت
  نویسنده فیلمنامه «اتوبوس شب» مهمان «کتاب باز» می‌شود
  برگزاری مراسم یکصد و نوزدهمین سال آغاز سال تحصیلی در مدرسه علمیه تهران با حضور مسجدجامعی
  همزمان با آغاز محرم، انیمیشن «ناسور» عرضه شد
  باغ کتاب تاسوعا و عاشورا تعطیل است
  دانشگاه استنفورد برای مریم میرزاخانی مراسم بزرگداشت برگزار می‌کند
  آیت‌الله هاشمی منشا خدمات بسیار مؤثر و مفید برای کشور بود
  نجفی: شهیدان دانش‌آموز ایران را از حمله دشمنان حفظ کردند
  تجربیات ارزنده شهردار فرهنگی تهران باعث توجه بیشتر به فضاهای آموزشی می شود
  دولت فعلا از خود سلب مسئولیت کرده و کمکی نمی‌کند
  سخنان ترامپ در شأن هیچ رییس دولتی نبود
  جزییات ممنوعیت صدور هولوگرام در پایتخت
  سورپرایز زیدان در هفته ششم لالیگا
  بیانیه حزب اعتماد ملی به مناسبت فرارسیدن هفته دفاع مقدس
  برگزاری طرح‌های آموزشی در مدارس به منظور ارتقا فرهنگ مترو سواری
  آسایش در تهران بدون رعایت اخلاق شهروندی محقق نمی‌شود
  لزوم توجه به مدارس دانش آموزان استثنایی
  مدیرکل امور مجلس آموزش و پرورش منصوب شد
  پخش فیلم های حماسی دفاع مقدس و غبارروبی مزار لاله های گمنام
  حمایت سینماگران از پویش قایم‌باشک و پیشگیری از آزار جنسی کودکان
  تهران از فرهنگ ضعیف ترافیکی رنج می‌برد
  مشاور وزیر کشور در امور برنامه‌ریزی منصوب شد
  ایران با رونمایی از موشک جدید خود، سیلی محکمی به صورت ترامپ و اسرائیل زد
  مدیریت شهری آماده تعامل با آموزش و پرورش است
  زنگ آغاز سال تحصیلی توسط میرلوحی نواخته شد
  تهران و ترافیکی که قرمز نشد
  حرکت توده خاک عراقی به سوی خوزستان
  آماده باش اورژانس برای دهه اول محرم
  توضیح کدخدایی درباره عضو زرتشتی شورای شهر یزد
  هشدار سازمان حج و زیارت نسبت به کاروان‌های غیرمجاز
  مدیریت یکپارچه شهری اقدامی ضروری درارائه خدمات آموزشی به شهروندان
  تابستان امسال حال تهران خوب بود
  ممنوعیت صدور هولوگرام، اولین قدم شهردار تهران برای مقابله با فساد مالی موجود در شهرداری
  آغاز ثبت نام وام ویژه دکتری از امروز
  جزئیات الکترونیکی شدن عوارض آزادراهی
  یادداشت رئیس شورای شهر تهران به مناسبت آغاز هفته دفاع مقدس
  آماده باش ۵۰۰ آتش‌نشان در آغاز سال تحصیلی جدید
  بررسی گزارش ملی پلاسکو در صحن علنی شورا
  قاتل ستایش محکوم به پرداخت دیه
  حکم شهردار اهواز هنوز تنفیذ نشده است / تعطیلات آخر هفته دلیل تأخیر در تنفیذ
  افزایش ۳۰ درصدی ترافیک بزرگراهی
  انتقاد فعالان اجتماعی به طرح جمع آوری کودکان کار
  پرواز بالگرد پلیس برای رصد ترافیک اول مهر
  وضعیت نگران کننده دریاچه ارومیه
  هوای سالم پایتخت در اول مهرماه
- اندازه متن: + -  کد خبر: 40064صفحه نخست » آخرین اخبارسه شنبه، 21 شهریور 1396 - 12:00
سیدفریدقاسمی
سرگذشت مطبوعات در ایران
سرگذشت مطبوعات در ایرانشهردارآنلاین: جامعه ایرانی، روزنامه را در حالی تجربه کرد که با جهان خارج از خودش از نظر توسعه فرسنگ‌ها فاصله داشت؛ توسعه‌ای که با مطبوعات حالت جدی‌تری به خود گرفت. مطبوعاتی که گام‌های آغازین را برمی‌داشت و تلاش بر آن بود که حساسیت دربار شاهان مستبد قاجار را برنینگیزد. در این میان قشر مطبوعاتی و افرادی که با دشواری بسیار به این راه قدم گذاشتند، با تحمل مشقات بسیار توانستند چرخه مطبوعات ایران را فعال نگه دارند. مطبوعاتی که در کشوری جهان سومی نفس می‌کشید و دست و پا می‌زد تا داد و درد مردم و پیشرفت جهان را به گوش شاهان قاجار برساند.
  

جامعه ایران با مطبوعات وارد دنیای جدیدی شد؛ دنیای جدیدی که باید با قلم و نگاهی ایران‌دوستانه به افشای چهره عقب‌مانده وطن می‌پرداخت، البته این کوشش مشفقانه در حالی آغاز شد که شاهان قاجار درک درستی از روزنامه نداشتند و در جامعه نیز درصد پایینی از افراد قادر به خواندن و نوشتن بودند. با این حال آنچه از تاریخ مطبوعات برمی‌آید حاکی از این است که بعضی افراد بی‌سواد روزنامه می‌خریدند و افراد باسواد برای آنها می‌خواندند.

جامعه ایرانی، روزنامه را در حالی تجربه کرد که با جهان خارج از خودش از نظر توسعه فرسنگ‌ها فاصله داشت؛ توسعه‌ای که با مطبوعات حالت جدی‌تری به خود گرفت. مطبوعاتی که گام‌های آغازین را برمی‌داشت و تلاش بر آن بود که حساسیت دربار شاهان مستبد قاجار را برنینگیزد. در این میان قشر مطبوعاتی و افرادی که با دشواری بسیار به این راه قدم گذاشتند، با تحمل مشقات بسیار توانستند چرخه مطبوعات ایران را فعال نگه دارند. مطبوعاتی که در کشوری جهان سومی نفس می‌کشید و دست و پا می‌زد تا داد و درد مردم و پیشرفت جهان را به گوش شاهان قاجار برساند.

شاهانی که تاب سخنان مشفقانه روزنامه‌نگاران را نداشتند و روزنامه را در خدمت خود می‌خواستند و مجالی برای قلم‌فرسایی و مدح سلطنت فارغ از درد و غم جامعه ایرانی. یکی از پژوهشگرانی که دریایی از تاریخ مطبوعات را با خود یدک می‌کشد، سیدفرید قاسمی است که از وی به عنوان حافظه مطبوعات ایران یاد می‌کنند، به مناسبت سالروز تولد استاد قاسمی برآن شدیم تا با وی مروری بر سپیده‌دم مطبوعات در ایران داشته باشیم؛ از زبان وی که سال‌هاست با مطبوعات دیروز و امروز دمخور است، از دل گذشته با امروز پل می‌زند و از قصه‌های دیروز و غصه امروز روزنامه‌نگاران حکایت‌های ناگفته‌ بسیار دارد.

مواجهه دربار قاجار با آغاز روزنامه‌نگاری در ایران چگونه بود؟

روزنامه با دشواری بسیار در ایران به وجود آمد. شاه و دربار تصوری از مطبوعات و روزنامه‌نگاری نداشتند. میرزا صالح ١٨ سال در صف یک نفره صدور مجوز بود. تا بالاخره در دوره محمدشاه و صدارت ملاعباس ماکویی، مشهور به حاجی میرزا آقاسی ایروانی در سال ١٢٥٢ قمری-١٢١٥ خورشیدی موفق به انتشار نشریه شد. میرزا صالح اگرچه از اروپایی‌ها الگوبرداری می‌کرد، اما در همان گام اول پایه‌های ایرانیزه شدن مطبوعات را گذاشت. با متر و معیار امروز نباید دیروز را اندازه‌گیری کنیم. ظرف زمانی را باید در نظر بگیریم. باید متقاعد کردن شاه و صدر اعظم را از هنرهای میرزاصالح قلمداد کرد. محمد شاه از قلم می‌ترسید. هم‌روزگارهای او نوشته‌اند موقعی که ابوالقاسم قائم مقام را حبس کردند محمدشاه که از قدرت قلم بیم داشت گفته بود به او قلم و کاغذ ندهند و اگر مطلبی نوشت برای شاه نیاورند چون باور داشت قلم قائم‌مقام معجزه می‌کند و ممکن است تصمیم او را تغییر دهد.

برخورد ناصرالدین شاه با مطبوعات به چه شکل بود؟

قریب ٥٠ سال ناصرالدین شاه حکومت کرد و شش تن را به مقام صدراعظم رساند که فقط دو نفر به آگاهی عموم علاقه‌مند بودند. چهار نفر دیگر جهالت عامه را پایه بقای خود می‌دانستند. میرزاتقی‌خان امیرکبیر با آن چهار صدر اعظم خلف یا بهتر بگویم جانشینانش تفاوت داشت. میرزاتقی‌خان به روحیه شاه واقف بود. می‌دانست نباید شاه را به روزنامه و روزنامه‌نگاری حساس کرد. انتخاب نام روزنامچه اخبار دارالخلافه طهران در شماره اول و بعد تغییر نام به روزنامه وقایع اتفاقیه، تصمیم گسترده توزیع شهری در آغاز و بعد توسعه کشوری همه نشان از درایت امیرکبیر دارد.

مطبوعات در دوره ناصری چه وضعیتی داشت؟ به عبارتی آیا دولتی بودن مطبوعات در آن دوره باعث شده بود که کارکرد دولتی و محدود داشته باشند؟

به صرف دیدن یک شماره از روزنامه‌های دوره ناصری نمی‌توان حکم کلی صادر کرد و کارنامه یک روزنامه را به کل مطبوعات آن دوره تعمیم داد. به طور کلی روزنامه‌نگاران در بیشتر دوره‌ها محدود بوده‌اند، اما هنر روزنامه‌نگار این است که هدف خود را بین سطرها بزند و پیام خود را به مخاطب برساند.

روزنامه‌نگاران دوره ناصری نیز این گونه بودند. بسیاری از آنچه امروز مفاهیم جدید می‌نامند به وسیله روزنامه‌نگاران به اطلاع عموم رسید. یکی از روزنه‌هایی که در آن دوره می‌توانستند حرف دل‌شان را بزنند اخبار و گزارش‌های خارجی بود. مثلا به بهانه معرفی بلژیک یا ذیل خبرهای آن کشور می‌نوشتند: در مملکت بلژیک مثل بعضی ممالک دیگر آزادی کامل وجود دارد. روزنامه‌نویس‌ها هر چه دل‌شان بخواهد می‌نویسند.

یا درباره حرفه‌ای‌گری روزنامه‌نگارانه در بسیاری از کشورها می‌نوشتند تا شاه و درباری‌ها از یک طرف و مردم در طرف دیگر در جریان باشند که تفاوت از کجا تا کجاست؟ با بررسی آن دوره متوجه می‌شوید که در همان روزگار هم توقیف، بازداشت و محاکمه‌های مطبوعاتی وجود داشته، حالا یک کسی فوق‌العاده یا ویژه نامه سفر ناصرالدین شاه مثلا به فلان شهر را می‌بیند و برای کل مطبوعات آن دوره حکم صادر می‌کند. بله فرمان ممیزی شهامت نوآوری را از روزنامه‌نگاران ایرانی سلب کرد. اما همان روزنامه‌نگاران زمانی بین سطرها خواص را در جریان می‌گذاشتند تا به بدنه جامعه تفاوت‌های ایران و انیران را یادآور شوند. روزنامه‌نگاری دولتی در همه تاریخ ضربه جانکاهی بر پیکر مطبوعات است. معنایش دخالت یک قوه در قوه دیگر است. در این نوع روزنامه‌نگاری تامین نیازهای شاه جای تامین نیازهای مخاطب را گرفته و موجب گسست بیشتر مردم از روزنامه‌ها شد. در همه تاریخ اگر روزنامه نتواند نیازهای مخاطب را برآورده کند، مخاطب بی‌رحمانه روزنامه را رها می‌کند و به سراغ رسانه‌های جانشین می‌رود. با وجود همه مشکل‌ها روزنامه‌نگاران عهد ناصری مطالبی درباب آزادی افکار، آزادی مطبوعات، وظیفه روزنامه‌نگار و فایده روزنامه به چاپ رسانده‌اند. ما باید با اشراف و انصاف درباره روزنامه‌نگاران پیش از مشروطه اظهارنظر کنیم. شاید تنها فردی باشم که صفحه به صفحه همه روزنامه‌های هفتاد سال اول روزنامه‌نگاری را از آغاز تا مشروطیت به دقت دیده‌ام، این حرف‌هایی که می‌زنم حاصل جمع‌بندی شخصی و مبتنی بر پژوهش است.

مخاطبان این روزنامه‌ها چه کسانی بودند؟

ببینید شما باید میزان جمعیت ایران را در آن دوره بدانید. عدد باسوادها را در نظر بگیرید. بعد به این نکته توجه داشته باشید که در کانون‌های ارتباطی عصر قاجار مثل قهوه‌خانه، مسجد و رختکن حمام‌های عمومی با سوادها برای بی‌سوادها روزنامه می‌خواندند. در آن روزگار هم باسوادها روزنامه می‌خریدند و هم بی‌سوادها. بی‌سوادها روزنامه را می‌خریدند و با یک باسواد قرار می‌گذاشتند که در گذرگاه یا کانون‌های ارتباطی برای‌شان روزنامه بخواند. به هر صورت تیراژ روزنامه‌های آن دوره که جمعیت کشور حدود ١٠ (ده) میلیون نفر بود از شمارگان بعضی از روزنامه‌های امروز با جمعیت بیش از ٨٠ میلیون نفر بیشتر بود.

از نظر محتوا مطالب فقط به اخبار، اوضاع دربار، روابط ایران با دولت‌های خارجی اختصاص داشت یا جایی برای پرداختن به زندگی روزمره مردم هم در نظر گرفته شده بود؟

روزنامه‌های آن دوره در مجموع به همه زمینه‌ها و موضوع‌ها می‌پرداختند، البته با زبان آن روزگار. در کتاب سرگذشت مطبوعات ایران، رده‌بندی قالب و مضمون روزنامه‌ها را نوشته‌ام. در کنار اخبار و گزارش‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری، شما می‌توانید خبر ورزشی هم بخوانید مثلا سر خوردن روی یخ که منظورشان اسکی است، یا اخبار حوادث، معرفی کتاب، شعر، داستان، طنز و فکاهه، رویدادها و دستاوردهای علمی. سرآغاز گزارش‌نویسی، مصاحبه، مقاله، نقد و تفسیر و تحلیل، پاورقی، نامه‌نویسی هم به همان روزگار برمی‌گردد.

افرادی که در مطبوعات دوره قاجار قلم می‌زدند، از چه طبقه یا طبقاتی بودند، چه تحصیلاتی داشتند؟ از نظر تحلیل گفتمانی از چه ایده‌ای متاثر بودند؟ از چه دیدگاهی دفاع می‌کردند؟ چه متن‌هایی را در مطبوعات ترجمه می‌کردند؟

پژوهش چاپ نشده‌ای دارم با عنوان فرهنگ ناموران مطبوعات ایران. در این اثر زندگینامه روزنامه‌نگاران و به طور کلی مطبوعاتی‌ها را نوشته‌ام. اگر روزی این کتاب منتشر شود شما خواهید دید که بیشتر مشاهیر و مفاخر تاریخ معاصر ایران یک دوره از زندگی خود را با فعالیت‌های مطبوعاتی و به خصوص روزنامه‌نگارانه گذرانده‌اند. درباره رده‌بندی روزنامه‌نگاران هر دوره کارهایی به انجام رسانده‌ام. مثلا در کتاب «مطبوعات ایران در قرن بیستم» نوشته‌ام به طور کلی نخبگان جامعه ایرانی را می‌توان با یک تقسیم‌بندی سر دستی به خودمحور، دین‌محور، میهن‌محور، نفی‌محور یا به سخن دیگر به خود‌دوست، دین دوست، میهن‌دوست و نفی‌دوست از یکدیگر تفکیک کرد. خودمحورها بر اساس منافع شخصی تصمیم می‌گیرند. دین محورها به دو گروه سنت‌گرا و تجددطلب قابل تقسیم‌اند.

میهن‌محورها را می‌توان به دو گروه باستان‌گرا و دین باور تفکیک کرد که دین‌باورهای میهن‌محور در بعضی زمینه‌ها با دین‌محوران تجددطلب اشتراک نظر داشته‌اند، تا جایی که گاهی مرزبندی‌شان مخدوش می‌شود. نفی‌محورها نیز درصدد نفی‌ همه‌چیز بودند و تلقی و تصورشان این بود که نفی نشانگر پیشگامی و برتری آنهاست. علاوه بر اینها ایران در قرن بیستم نخبگان فن‌محور یا فن‌دوست نیز داشت که سرشان به کار خودشان بود و به کار و فن‌شناسی اهمیت می‌دادند. در هر رده‌ای هم افراطی و معتدل می‌توان دید. در همان کتاب و سایر آثارم درباره روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و روزنامه‌نگاری حزبی هم مطالبی نوشته‌ام و خلاصه اینکه روزنامه‌نگاران تاریخ مطبوعات ایران هر دوره هم رده‌بندی شده‌اند. اگر تاریخ مطبوعات آن دوره را به درستی ورق بزنید افراد گوناگون با سطح تحصیل متفاوت، گفتمان‌های متضاد و دیدگاه‌های موافق و مخالف یکدیگر با نگارش‌ها و برگردان‌هایی در همه زمینه‌های موضوعی می‌بینید. زندگی هر یک را باید جداگانه رده‌بندی کرد. مثلا زندگی علی‌اکبر دهخدا ٤ مرحله دارد: روزنامه‌نگاری، سیاست‌ورزی، خارج‌نشینی، انزوا و کتاب‌نویسی و فرهنگ‌نگاری.

ساختار تحریریه در مطبوعات در عهد قاجار به چه شکل بود؟ آیا از این راه درآمدی کسب می‌کردند؟

بیشتر روزنامه‌نگاران روزگار قاجار تنها منبع معیشت‌شان روزنامه بود. البته در دوره محمدشاه از وزارت امور خارجه حقوق می‌گرفتند. در دوره ناصرالدین شاه به ترتیب از وزارت علوم و معارف، اداره روزنامه‌جات و بعدها از وزارت انطباعات حقوق می‌گرفتند. در دوره مظفرالدین‌شاه، چون نشریه خصوصی پدید آمد اداره نشریه‌های خصوصی و پرداخت حقوق روزنامه‌نگاران بر عهده ناشران نشریه‌های خصوصی بود که البته و متاسفانه یارانه هم در همان ایام باب شد. یعنی یارانه مطبوعاتی همزاد انتشار روزنامه‌های خصوصی در ایران است. البته رانت مطبوعاتی پیشینه دیرینه‌تری از یارانه مطبوعاتی دارد. در مطبوعات دولتی هم در عهد مظفری کماکان حقوق روزنامه‌نگاران را وزارت انطباعات می‌پرداخت. پس از مشروطه حال و هوای دستمزد روزنامه‌نگاران به طور کلی تغییر کرد. هر کس هفت تومان پول داشت، چهار تومان کاغذ روسی می‌خرید و سه تومان هزینه چاپ می‌داد و می‌شد مدیر و سردبیر!

تبلیغات و آگهی‌ها تا چه اندازه مطرح بود؟

مدخل آگهی را برای بسیاری از دایره‌المعارف‌ها و دانشنامه‌ها نوشته‌ام. در جلد اول کتاب سرگذشت مطبوعات ایران فصلی را به آگهی اختصاص داده‌ام. مدیر نخستین نشریه ایران در سفرنامه‌اش درباره اهمیت آگهی در مطبوعات انگلیس مطالبی نوشته است. اعلام مطبوعاتی در ایران عمری به بلندی تاریخ روزنامه‌نگاری دارد. آگهی با قیمت‌های سه‌شاهی، پنج‌شاهی، پانصد دینار و قیمت‌های گوناگون دیگر در روزنامه‌های ایران باب شد. انواع آگهی را هم در روزنامه‌های پیش و پس از مشروطه می‌توان خواند. از آگهی اجاره و فروش خانه تا زنجیر و دستبند و چتر و شمع، ساز و پیراهن، از آگهی‌هایی که بعدها به غلط نام‌های مناقصه و مزایده به خود گرفت تا آگهی‌هایی که امروز اسناد تاریخی‌اند. بعضی از آگهی‌ها امروز مرجع محققان است. مثلا چون فهرست درستی از کتاب‌های عصر قاجار منتشر نشده اعلان‌های فروش کتاب یکی از راه‌های آگاهی از نشر کتاب‌های آن دوره به حساب می‌آید و کتاب‌شناسان و کتاب‌پژوهان باید از این منبع بی‌نظیر بهره بگیرند.

نقد یا مخالفت با برخی مطالب روزنامه‌ها چگونه بازتاب پیدا می‌کرد؟

به شیوه‌های گوناگون نقد و نظرها بازتاب داشت. مقاله‌ای درباره سرآغاز جنگ‌های قلمی مطبوعاتی و مقاله‌های دیگری درباره سیر نقد نوشته‌ام. گاهی روال شبیه امروز بود و زمانی هم که روزنامه از چاپ نقد سرباز می‌زد، به وسیله رسانه‌های جانشین نقدها و انتقادها و ردیه‌ها را به اطلاع عموم می‌رساندند. گاهی پاسخ بعضی روزنامه‌ها در رساله‌ها چاپ شده، زمانی در جزوه، اوقاتی به صورت اعلان دیوارکوب، نمونه‌هایی هم موجود است که هنوز نسخه خطی باقی مانده‌اند و تا امروز چاپ نشده‌اند.

علما در رابطه با مطبوعات چه واکنشی نشان می‌دادند؟

موضع عالمان دینی در ارتباط با مطبوعات متفاوت بود. مثلا آخوند خراسانی یک نظر داشت و شیخ فضل‌الله نوری نظری دیگر. نظر بسیاری از عالمان دینی با یکدیگر تفاوت داشت. در مقدمه کتاب اسناد روزنامه‌نگاران و مطبوعات به انضمام اسناد چاپ درباره نظر عالمان دینی در دوره اول مجلس شورای ملی بر اساس اسناد، مشروح گفت‌وگوهای مجلس و دیگر برجای مانده مطالبی نوشته‌ام. مثلا سید عبدالحسین شهشهانی در مجلس اول می‌گوید: روزنامه به منزله حس مشترک است نسبت به سایر حواس در وجود مملکت. اگر بنا شد روزنامه توقیف شود سایر حواس مختل و بی‌نتیجه می‌ماند. یا فردی به نام شیخ ابراهیم در مخالفت با توقیف روزنامه‌ها گفته است: حکم شرعی و مجازات شرعی بر آلات نیست بر صاحب آلات است. آلات معصیت را شرع نفرموده توقیف کنند. مجازات بر آن مقرر فرموده، باید مجازات داد توقیف معنی ندارد. میرزا محمود کتابفروش خوانساری در تایید شیخ ابراهیم می‌گوید که در مغازه پارچه‌فروشی که ٣٠ نفر مشغولند اگر یک نفر خلافی کرد، نباید مغازه پارچه‌فروشی را بست. آن دسته از عالمان دینی که در دوره اول مجلس شورای ملی نماینده شدند همه مجتهد مسلم بودند و بیشترشان توقیف را قتل می‌دانستند و می‌گفتند توقیف روزنامه یعنی قتل! اگر نظرهای عالمان دینی روزگار قاجار وارد یک بانک اطلاعات می‌شد شاید نگاه مهربان‌تری به مطبوعات و روزنامه‌نگاران صورت می‌گرفت.

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ها  
  تفاهمنامه همکاری میان مدرسه ملی و خانه سینما امضا شد
  چرا باید بیل رئال را ترک کند؟
  رئال و بارسلونا در خطر
  استقبال از «اکسیدان» در شروع اکران در آمریکا و استرالیا
  شاهکار برعکس ستاره سابق بارسلونا در انگلیس
  پایان تلاش رئال مادرید برای جذب سنگربان منچستریونایتد
  کاریکاتور
  آقای خاص روی گزینه بارسلونا دست گذاشت؛ دیبالا در رادار منچستریونایتد
  عواقب درگیری با نیمار؛ کاوانی پاری سن ژرمن را ترک می‌کند؟
  قدردانی پائولینیو از هوادران بارسلونا
  2 دلیل مدافع آرسنال برای نپذیرفتن پیشنهاد اینتر
  جدول قیمت بند فسخ قرارداد بازیکنان رئال و بارسا
  خوشحالی الهلالی‌ها از محرومیت طارمی (عکس)
  زمان بازگشت دمبله به ترکیب بارسلونا مشخص شد (عکس)
  مارسلو مصدوم شد، زیدان درگیر چالش
  وزیر آموزش و پرورش به مناسبت بازگشایی مدارس پیامی صادر کرد
  از بین رفتن پاداش‌های بند قرارداد دمبله
  شوک به آقای خاص؛ پوگبا تا پایان 2017 خانه نشین شد
  والورده: مسی باهوش‌ترین بازیکن جهان است
  والورده: مصدومیت دمبله شوک بزرگی بود
  باید از بعد قانونی مدیریت شهری متولی اصلی برخورد با آسیب های اجتماعی باشد
  برجام، برای آمریکا خجالت‌آور است
  تکمیل فاز دوم مجموعه باغ کتاب تهران نیاز به 7 مگاوات برق دارد
  تدارک خدمات سلامت محور برای بیش از 1400 شهروند منطقه 19 تا پایان سال
  واکنش مهاجم بایرن مونیخ به پیشنهاد رئال مادرید؛ این مزخرف است!
  بارتومئو: از رسیدگی به تخلفات PSG خوشحال هستم
  بازگشت رونالدو به ترکیب رئال مادرید
  ایمن سازی،مرمت و بازسازی پیاده روه ها و معابر منتهی به مدارس
  نزدیکان اسرائیل و منافقین بیشترین نقش را در تدوین متن ترامپ داشتند
  هیچ تفاوتی میان نیمار و کاوانی وجود ندارد
  به رکوردهای مسی عادت کرده ایم
  اتحاد برزیلی‌های پاری سن ژرمن علیه ستاره قدیمی
  دیدار ضرغامی با فرزند حجت‌الاسلام کروبی
  زیدان قرارداد جدید خود با رئال را امضا کرد
  درخواست عجیب نیمار از ناصر الخلیفی؛ حکم اخراج ستاره اروگوئه‌ای صادر شود
  هیات ایرانی حاضر در سخنرانی روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل چه کسانی بودند؟ + عکس
  درگیری نیمار و کاوانی بر سر زدن ضربات پنالتی
  مصائب جدید ونگر؛ دوری 4 هفته‌ای هافبک آرسنال
  چهار فیلم در فهرست کوتاه معرفی فیلم ایرانی به اسکار
  یونتوس در تکاپوی انتخاب جایگزین مناسب برای بوفون
  انتصاب رضا جزینی‌زاده به مدیرکلی حفاظت محیط زیست استان کرمان با حفظ سمت
  فاجعه هولناک در باشگاه یوونتوس
  تمدید یازدهمین نمایشگاه زنان و تولید ملی
  دولت باید بدعهدی آمریکا را با جدیت پیگیری کند
  رشد ۵ درصدی ثبت‌نام دانش‌آموز در دوران ابتدایی
  کلوپ: این گل‌ها حالم را به هم می‌زند
  هیات نظارت بر برجام پاسخی درخور به امریکا بدهد
  سامانه هوشمند"اسکورت"دانش‌آموزان در بندرعباس
  اختلاف کاوانی و نیمار سر یک میلیون یورو است
  توسعه اجتماعی از ضرورت‌های اجرایی مدیریت جهانشهر یزد است
  دیدار امروز روحانی با نخست‌وزیران ژاپن، پاکستان، نروژ و بلژیک و رئیس‌جمهور بلغارستان
  دستور‌العمل اجرای دوره‌های توانمندسازی معلمان تا آخر مهر ابلاغ می‌شود
  سردار اشتری به دیدار فرمانده کل ارتش رفت
  بارسلونا عمل دمبله را موفقیت آمیز اعلام کرد
  هزینه گزاف فروپاشی توافق هسته‌ای را به ترامپ یادآوری می‌کنیم
  تنها دیپلمات ایرانی حاضر در سخنرانی ترامپ کیست؟
  ماکرون: برجام، بهترین توافق ممکن بود
  امروز کمیسیون برجام در سطح کارشناسان برگزار خواهد شد
  جنایات علیه مسلمانان میانمار مصداق بارز پاکسازی قومی و نسل‌کشی است
  ادامه رایزنی‌ها برای حضور بانوان در استادیوم‌ها
  آمادگی داروغه‌زاده برای مناظره با مسئولان حوزه هنری
  شرکت عراقچی در نشست فوق العاده کمیته فلسطین جنبش عدم تعهد در نیویورک
  عارف به عیادت جمشید مشایخی رفت
  سخنان ترامپ سخفیف و ارزش پاسخ ندارد
  واژگونی روزانه یک خودرو در تهران
  همایش فرصت‌ها و چالش‌های دولت دوازدهم فردا برگزار می‌شود
  لواندوفسکی: از لالیگا و لیگ برتر پیشنهاد داشتم
  ایران بر مبنای اراده مردم و دمکراسی اداره می‌شود
  زمان یازدهمین «نمایشگاه زنان و تولید ملی» تمدید شد
  ماکرون از زمان سخنرانی خود برای سرزنش اظهارات ترامپ استفاده کرد
  واکنش سرمربی المپیاکوس به خط زدن انصاری فرد
  کارگردان «خانه دیگری» فیلمی درباره پروتزهای زیبایی می‌سازد
  دیدار و رایزنی مجلس خبرگان با هیات دولت و هیات رئیسه مجلس
  کشورهای خارجی بعد از برجام میلیاردها دلار در ایران سرمایه‌گذاری کرده‌اند
  وابستگی دانشگاه‌ها به بودجه دولت باید به حداقل برسد
  آغاز جشن شکوفه‌ها برای کلاس اولی ها
  قاتل آتنا اصلانی به دار آویخته شد
  شرایط کودکان کار اتباع بیگانه
  ابلاغ دستورالعمل ایمنی حسینیه‌ها و تکایا به استانداران
  موزه سینما بیست ساله شد
  «آینه‌های روبرو» یادآور دو نام است: بیضایی و رحمانیان
  ۸۰ درصد آلودگی تهران ناشی از منابع متحرک
  آغاز اکران فیلم سینمایی «لینا» در افغانستان
  تئاتر مقاومت و انقلاب از نقطه‌نظر مدیریتی رنج می‌برد
  انسانیت درونمایه مستند اصطحکاک است
  سخنان رئیس‌جمهور آمریکا نباید بی‌جواب بماند
  غافلگیر کردن مخاطب با موضوع دفاع مقدس کار پیچیده‌ای است
  تمدید مدت همدلی پویش «صدبرگ»
  دوران رقابت‌های داخل خانوادگی انتخابات ریاست جمهوری تمام شده است
  فراتر از توافق پادمان، پروتکل الحاقی و برجام التزامی نداریم
  باید با معلمی که سخنان ضد اسلام و انقلاب زد برخورد کنیم
  ترامپ بداند آنچه مایه شرمساری و سرافکندگی آمریکاست، نقض برجام است
  اعتدال منش و روش ملت بزرگ ایران است
  توضیحات دری نجف آبادی درباره اجلاسیه سوم مجلس خبرگان
  زباله، بحران بابلسر
  کشف جسد یک مادر و دختر در جنوب پایتخت
  زمان معرفی وزرای علوم و نیرو به مجلس
  اعتراض علی احمدزاده به نحوه انتشار نسخه ویدئویی فیلم "مادر قلب اتمی"
  سخنرانی ترامپ آن‌قدر نفرت‌انگیز بود که حمایت مردم آمریکا را هم به‌دنبال نخواهد داشت
  احداث پایگاه نظامی آمریکا در اسرائیل همزمان با افزایش ادعاها علیه به ایران
 
 
 
::  پیوندها ::  نسخه تلکس
© شهردارآنلاین1396
info@shahrdaronline.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار