ارسال خبر   |  پیوندها   |  جستجوی پیشرفته    موبایل   |  RSS   |  تلکس  
 خانه    شهرداری و شورا    زیر پوست شهر    دیدگاه    درباره ما    ارتباط با ما  
شنبه، 5 اسفند 1396 - 19:26   
  سرخط اخبار:  
   آخرین اخبار  
  برخورد قهری با سد معبرکنندگان راه چاره نیست/شادمانی و تغییر روحیه مردم یکی از نیازهای اصلی جامعه است
  پیشرفت چشمگیر متروی کرج
  ارائه خدمات به شهروندان از طریق «حساب شهروندی»
  افزایش خدمات رسانی اورژانس اجتماعی
  شیوع نوع جدید آنفلوآنزای فصلی درایران
  نرخ دلار آزاد به کمتر از 45هزار ریال رسید
  مسیری که قرار بود از بار ترافیک بکاهد آن را چندبرابر کرد
  پیام شهردار تهران به مناسبت روز مهندس
  تلاش برای تصویب لوایح در حوزه ایجاد عدالت
  ۲ نفر توسط آتش‌نشانان همدانی نجات یافتند
  سعید اوحدی رئیس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران شد
  آواربرداری بیش از 15هزارخانه درمناطق زلزله زده
  متروی اهواز سال97به بهره برداری می رسد
  امکان اجرایی شدن طرح ترافیک درمنطقه22وجود ندارد
  لغو تعطیلی مدارس خوزستان در پنج‌شنبه‌ها
  پیدا شدن دو امدادگر محلی در ارتفاعات دنا
  لالوویچ: شاید کشتی ایران قربانی شود
  احتمال زنده‌بودن مسافران هواپیمازیرصفراست
  تحصیل نیم میلیون کودک پناهنده درمدارس ایران
  جلسه مجمع بدون حضور رؤسای3قوه برگزار شد
  کاشت 100 هزار اصله نهال در استان تهران
  طرح جامع پسماند اهواز درحال بازنگری است
  تشویق شهرداری برای نگاهبانان درختان
  برخوردپلیس بادختربدحجاب دردست بررسی است
  خرید اتوبوس، واگن مترو و بازیافت زباله، سه دستاورد سفر نجفی به ورشو
  نقاط حادثه‌خیز جزیره خارگ شناسایی شد
  ۳۹ پروژه عمرانی در کرج افتتاح شد
  افتتاح فاز اول شهرک خودرویی قم
  کاهش مجدد فاصله حرکت قطارها در خطوط یک و دو
  جمع آوری نرده های بی.آر.تی در رشت
  کیفیت هوای تهران باشاخص 71 سالم است
  تکمیل فاز یک خط 2 قطار شهری کرج کلید خورد
  قطار شهری کرج پس از 3 سال توقف روی ریل سازندگی قرار گرفت
  خلخال ثروتمندترین شهر ایران است
  تخفیف مراکز گردشگری آذربایجان شرقی
  حمایت مالی دولت ازتکمیل سریع قطارشهری کرج
  برخورد کامیونت با 3 دستگاه خودرو سواری
  سیاست واحدبرای مدیریت مسائل محیط زیستی
  ایرادات فرمانداری به طرح ترافیک ۹۷
  میان دراویش بازداشتی هیچ خانمی نیست
  خوب و بد وای‌فای رایگان!
  بیشترماموریت‌های شهرداری مرتبط بامحیط زیست
  فرار به جلو با اصلاح ساختار
  بودجه شهرداری در سال ۹۷ عادلانه تر از گذشته است
  گزافه‌گویی‌های بی‌حاصل
  بایسته‌های‌خشونت در جامعه ایران
  خون تازه در رگ‌ سیستم اجرائی
  سلامت جامعه در گرو سلامت مردان
  ایران را با قلبم انتخاب کردم
  پاسخ آشوبگران را با برخورد قاطعانه خواهیم داد
  ارتش سوریه پاسخ حملات ترکیه را داد
  وضعیت مالی شهرداری ها مناسب نیست
  ایجاد سازمان بازرسی در زیرمجموعه شهرداری تهران خلاف قانون است
  تلف شدن گوسفندان به علت ریزش سقف طویله
  هیچ قسمتی از برجام را نمی‌توان عوض کرد
  طهرانی، معاون مالی- اقتصادی شهرداری اصفهان شد
  توقف پرواز هواپیماهای ATR72 آسمان
  صادرات گندم تولید داخل، صرفه اقتصادی ندارد
  بازی سختی برابر استقلال خوزستان داریم
  توسعه شبکه حمل و نقل ریلی
  نصب چادرهای زلزله‌زدگان کرمانشاه درکنار زباله‌ها
  برانکو: وقتی برای شادی و غم نداریم
  مغایرت خوی اشرافی گری با نفس انقلاب
  "رفع حصر" تا عید صورت می‌گیرد
  نماینده اسبق ارتش در مجلس درگذشت
  رونمایی از پورتال شفاف سازی شهرداری تهران در همایش شهر هوشمند
  همایش شهر انسان‌محور در شاهرود برگزار شد
  تعیین تکلیف پرونده های شهرسازی درشمال تهران
  معدوم سازی ۲۷ میلیون قطعه مرغ تخم گذار
  جولان ۱۲۰ هزار تاکسی فرسوده در کشور
  هوای تهران در شرایط سالم قرار دارد
  ابتلای 37 درصد تهرانی ها به کمر درد
  آغاز به کار گشت ویژه شهرآرا در لاهیجان
  برچیده شدن حیات خلوت شرکتها، با ایجاد خزانه واحد در شهرداری
  مسافران کیش‌ایر با تاکسی به کاشان رفتند
  نامه احمدی‌نژاد؛چندسوال ویک شباهت عجیب
  ارائه تسهیلات به دهیاران کارآفرین
  "ممنوعیت استفاده از بطری‌های پلاستیکی"
  شش ایراد هیات تطبیق به طرح ترافیک جدید
  رفع مشکل آنتن دهی در منطقه سقوط هواپیمای یاسوج
  باران در نایسر خوشحالی به همراه ندارد
  آتش سوزی در چند کارگاه مبل سازی در شرق تهران
  تله‌گذاری تاکسیرانی برای رانندگان اسنپ
  فیض سکاندار منطقه دو شهرداری کرج شد
  علت جمع‌آوری تصاویر شهدا در شیراز
  شهرداری تهران مانع ساخت‎وساز مسکن شد
  بارش برف و لغزندگی در جاده چالوس
  اجرای شیوه جدید طرح ترافیک برای جانبازان مغایر قانون است
  افزایش 9 تا 25 درصدی حق الجلسه شوراهای شهر و روستا
  مهمترین ماموریت شورای عالی استان‌ها تلاش برای رفع تبعیض است/ وضعیت مالی شهرداری‌ها مناسب نیست
  اجرای سریع طرح های زیربنایی در پردیس/شهرپردیس الگوی شهرهای جدید
  ایجاد مدیریت سبز در ساختمان‌های دولتی/ شرط محیط زیست برای صدور مجوز برای کارخانه‌های جدید
  به محض بهتر شدن شرایط جوی، عملیات امداد و نجات از سر گرفته می‌شود
  بارش برف در محورهای فارس و البرز/محورهای ۱۰ استان بارانی‌ست/کولاک در آذربایجان غربی
  بهسازی بزرگراه شهید یاسینی به نیمه راه رسید
  نامه شهرداری به اوقاف برای توقف تخریب قبور قدیمی امامزاده عبدالله
  برگزاری مراسم تشییع پیکر شهدای ناجا
  تصویب پیش‌نویس لایحه مدیریت یکپارچه شهری در کمیسیون کلانشهرها
  کاهش سرفاصله مترو در روزهای پایانی سال
  ظهور بیماری‌های جدید در پایتخت
  اتصال متروی تهران به حومه به اعتبار و زمان احتیاج دارد
  خانه میکل آنژ در ایتالیا به فروش گذاشته شد
  پرورش آبزیان در خوزستان ممنوع شد
  حمایت لیلا حاتمی از آشوبگران ایران!
  صنایع کوچک باید به بازارهای صادراتی راه یابند
  صادرات خرما ۲۰ درصد افزایش یافته است
  تخلف فرماندار بهارستان
  برای ایجاد اشتغال در تهران محدودیت داریم
  کلاهى که سر استقلال رفت
  بیانیه دراویش گنابادی درمحکومیت جنایت اخیر
  توقف سفر به مناطق خاص طبیعی
  در فضیلت عذرخواهی و استعفا
  سیاست امید در جامعه ایران
  دیده‌بانان را نرانیم
  بی توجهی شرکت آسمان به هشدارهای هواشناسی
  حکم اعدام قاتل بنیتا به اجرای احکام رسید
  پایان نوزدهمین جلسه بررسی بودجه
  تنها 3 درصد زباله های اهواز تفکیک می شوند
  در انتصاب های مدیریت شهری کرج دخالت نمی کنیم
  مسائل فرهنگی در تعطیلات نوروز جدی گرفته شود
  طرح پاکسازی محله به محله در آبادان اجرایی شد
  بودجه قطره چکانی شهرداری تربت حیدریه
  زنان مرندی صاحب پارک می شوند
  افزایش ظرفیت مرکز نگهداری معتادان متجاهر
  ترافیک گلوی همدان را می‌فشارد
  فعالیت۸۰۰دست فروش درشهر همدان
  پاکسازی محله به محله در آبادان نهادینه می شود
  انتقاد ازاقدامات جزیره ای درموردتبریز۲۰۱۸
  تکمیل تقاطع غیرهمسطح بوشهر تا پایان اسفند
  کوتاهی مدیران شهرداری‌در انجام وظایف خود
  آموزش و فرهنگ‌سازی نگهداری از پل ها
  جمع اوری ۶۵۸ متکدی از معابر شهری زنجان
  ریشه‌یابی دلایل آسیب‌رسانی به تأسیسات شهری
  تهیه بانک اطلاعاتی متکدیان در زنجان
  سطح آب دماوند به ۲۱۰ متر رسیده است
  توزیع قبوض انبوه عوارض پایدار
  مشکلات بانکی و بیمه ای مهمترین مانع برای حضور شرکت‌های خارجی در ایران است
  تاکید نماینده تهران بر ضرورت نظارت بر مدیریت پسماند
  4راهکار بودجه‌ای برای توسعه متروی پایتخت
  تفاهم برای کاهش قیمت هتل‌ها با هتلداران
  اجرای32طرح راهبردی اقتصادمقاومتی سال آینده
  آیین سنتی "آش اسفندی" در دلیجان
  آلودگی هوا وآسیب‌های اجتماعی در اولویت‌
  ایران درگیر مازوخیسم اجتماعی است
  انتخاب 9 مسیر ویژه گردشگری در پایتخت/شناسایی پاتوق ها برای حضور شهروندان و چهره های فرهنگی
  تفاوت های رسیدگی به بودجه 97 با بودجه 96
  نجات سفیر هند توسط راننده تاکسی تهرانی
  توزیع قبوض انبوه عوارض پایدار سال 96 شهرداری تهران
  حتی یک قدم در اجرای فرمان رهبری در مبارزه با فساد عقب نخواهیم نشست
  برگزاری رویداد مهم فرهنگی در تهران/ لوور کوچک سه ماه مهمان ایران خواهد بود
  پشت پرده شایعه برکناری نجفی از شهرداری تهران
  طرح ترافیکی نوروز ۹۷ مشهد تصویب شد
  انتقال پیکر جانباختگان سقوط هواپیما از یاسوج
  اجرای محدودیت ترافیکی در جاده کرج -چالوس
  صدور بیش از 33،5 میلیون کارت هوشمند ملی
  دعوت از لهستانی‌ها برای حضور در پروژه‌های هوشمندسازی تهران
  آمادگی ورشو برای انتقال تجربیات حمل و نقلی به تهران/حمایت شهرداری ورشو از استارت‌آپ ها
  بررسی ۱۱ طرح در سومین اجلاس شورای عالی استان‌ها
  اطلاعیه متروی تهران در خصوص نقص فنی پیش آمده در خط یک
  رشوه عامل فاسدشدن شهرداری بوده است
  ایجاد مرکز پژوهش های شورای شهر تهران به زودی
  تهران برای ایفای نقش فراملی، نیازمند ارتباط با شهرهای بزرگ دنیا است
  شورای شهر برنامه دستگاه‌های خدمات‌رسان دولتی را با بودجه شهرداری هماهنگ کند
  انفجار در بغداد پنج زخمی برجای گذاشت
  اجتماع عظیم عزاداران فاطمی در مشهد
  محور یاسوج-سی سخت تا اطلاع ثانوی مسدود شد
  نمایشگاه‌های بهاره درسراسر کشور دایر می‌شود
  ایجاد شرکت پسماند شهری در جنوب شرق پایتخت
  رویداد استارت آپی «تهران شکوفا» آغاز شد
  بارش برف و باران در اکثر مناطق کشور
  اراده جدی برای آزادسازی سواحل وجود ندارد
  اگر هواپیما کمی بالاتر بود قله را رد می‌کرد
  انتقادازعملیاتی نشدن مصوبات شورای ترافیک
  دونالد ترامپ بدترین رهبر تاریخ آمریکا
  پرداخت عیدی معلمان حق التدریس
  پرهیز از نگاه سلیقه ای به پروژه ها
  لزوم راه اندازی مرکز زلزله نگار در شهر رشت
  تکذیب شایعه برکناری نجفی از سوی محسن هاشمی
  چهارمین جشنواره "زبان مادری" در رشت
  سوگواره شمیم یاس،چشم به راه عزاداران فاطمی
  افزایش ساعت کارمراکز13گانه معاینه فنی
  درخواست مدیرکل صداوسیمای دنا از مردم
  مراقبت ویژه در باغ پرندگان
  اجماع 21 عضو شورای شهر حمایت از نجفی شهردار تهران است
  اولویت مدیریت شهری حل معضل ترافیک و آلودگی است
  کمپین«پل های شهرمان را بدون استفاده نگذاریم»
  جستجو در ارتفاعات نیازمند اعزام بالگردهای قدرتمندتر به منطقه است
  حذف معاونت ترافیک از چارت شهرداری‌ها
  تکلیف ساکنین محدوده طرح ترافیک با اجرای طرح جدید
  لاشه هواپیمای‌ تهران-یاسوج‌ پیدا شد
  زیبایی شهر حق مردم است
  تدابیر شهرداری و آبفای کرمانشاه در روزهای پربارش
  کیفیت هوای تهران سالم است
  نخستین کارناوال گل، توسط شهرداری بجنورد
  تصویب کلیات بودجه پیشنهادی شهرداری انزلی
  صلاح دانستیم تا در بودجه پیشنهادی تغییر ایجاد شود/ تصویب لایحه بودجه در اختیار شورای شهر است
  خروج جلسه شورای شهرکرمانشاه از رسمیت
  پرهیزازهرگونه اسراف در دستور کار
  بیشتر هواپیماهای ما از رده خارج هستند
  احضارسفیرسوئدبه وزارت امور خارجه
- اندازه متن: + -  کد خبر: 40064صفحه نخست » آخرین اخبارسه شنبه، 21 شهریور 1396 - 16:30
سیدفریدقاسمی
سرگذشت مطبوعات در ایران
سرگذشت مطبوعات در ایرانشهردارآنلاین: جامعه ایرانی، روزنامه را در حالی تجربه کرد که با جهان خارج از خودش از نظر توسعه فرسنگ‌ها فاصله داشت؛ توسعه‌ای که با مطبوعات حالت جدی‌تری به خود گرفت. مطبوعاتی که گام‌های آغازین را برمی‌داشت و تلاش بر آن بود که حساسیت دربار شاهان مستبد قاجار را برنینگیزد. در این میان قشر مطبوعاتی و افرادی که با دشواری بسیار به این راه قدم گذاشتند، با تحمل مشقات بسیار توانستند چرخه مطبوعات ایران را فعال نگه دارند. مطبوعاتی که در کشوری جهان سومی نفس می‌کشید و دست و پا می‌زد تا داد و درد مردم و پیشرفت جهان را به گوش شاهان قاجار برساند.
  

جامعه ایران با مطبوعات وارد دنیای جدیدی شد؛ دنیای جدیدی که باید با قلم و نگاهی ایران‌دوستانه به افشای چهره عقب‌مانده وطن می‌پرداخت، البته این کوشش مشفقانه در حالی آغاز شد که شاهان قاجار درک درستی از روزنامه نداشتند و در جامعه نیز درصد پایینی از افراد قادر به خواندن و نوشتن بودند. با این حال آنچه از تاریخ مطبوعات برمی‌آید حاکی از این است که بعضی افراد بی‌سواد روزنامه می‌خریدند و افراد باسواد برای آنها می‌خواندند.

جامعه ایرانی، روزنامه را در حالی تجربه کرد که با جهان خارج از خودش از نظر توسعه فرسنگ‌ها فاصله داشت؛ توسعه‌ای که با مطبوعات حالت جدی‌تری به خود گرفت. مطبوعاتی که گام‌های آغازین را برمی‌داشت و تلاش بر آن بود که حساسیت دربار شاهان مستبد قاجار را برنینگیزد. در این میان قشر مطبوعاتی و افرادی که با دشواری بسیار به این راه قدم گذاشتند، با تحمل مشقات بسیار توانستند چرخه مطبوعات ایران را فعال نگه دارند. مطبوعاتی که در کشوری جهان سومی نفس می‌کشید و دست و پا می‌زد تا داد و درد مردم و پیشرفت جهان را به گوش شاهان قاجار برساند.

شاهانی که تاب سخنان مشفقانه روزنامه‌نگاران را نداشتند و روزنامه را در خدمت خود می‌خواستند و مجالی برای قلم‌فرسایی و مدح سلطنت فارغ از درد و غم جامعه ایرانی. یکی از پژوهشگرانی که دریایی از تاریخ مطبوعات را با خود یدک می‌کشد، سیدفرید قاسمی است که از وی به عنوان حافظه مطبوعات ایران یاد می‌کنند، به مناسبت سالروز تولد استاد قاسمی برآن شدیم تا با وی مروری بر سپیده‌دم مطبوعات در ایران داشته باشیم؛ از زبان وی که سال‌هاست با مطبوعات دیروز و امروز دمخور است، از دل گذشته با امروز پل می‌زند و از قصه‌های دیروز و غصه امروز روزنامه‌نگاران حکایت‌های ناگفته‌ بسیار دارد.

مواجهه دربار قاجار با آغاز روزنامه‌نگاری در ایران چگونه بود؟

روزنامه با دشواری بسیار در ایران به وجود آمد. شاه و دربار تصوری از مطبوعات و روزنامه‌نگاری نداشتند. میرزا صالح ١٨ سال در صف یک نفره صدور مجوز بود. تا بالاخره در دوره محمدشاه و صدارت ملاعباس ماکویی، مشهور به حاجی میرزا آقاسی ایروانی در سال ١٢٥٢ قمری-١٢١٥ خورشیدی موفق به انتشار نشریه شد. میرزا صالح اگرچه از اروپایی‌ها الگوبرداری می‌کرد، اما در همان گام اول پایه‌های ایرانیزه شدن مطبوعات را گذاشت. با متر و معیار امروز نباید دیروز را اندازه‌گیری کنیم. ظرف زمانی را باید در نظر بگیریم. باید متقاعد کردن شاه و صدر اعظم را از هنرهای میرزاصالح قلمداد کرد. محمد شاه از قلم می‌ترسید. هم‌روزگارهای او نوشته‌اند موقعی که ابوالقاسم قائم مقام را حبس کردند محمدشاه که از قدرت قلم بیم داشت گفته بود به او قلم و کاغذ ندهند و اگر مطلبی نوشت برای شاه نیاورند چون باور داشت قلم قائم‌مقام معجزه می‌کند و ممکن است تصمیم او را تغییر دهد.

برخورد ناصرالدین شاه با مطبوعات به چه شکل بود؟

قریب ٥٠ سال ناصرالدین شاه حکومت کرد و شش تن را به مقام صدراعظم رساند که فقط دو نفر به آگاهی عموم علاقه‌مند بودند. چهار نفر دیگر جهالت عامه را پایه بقای خود می‌دانستند. میرزاتقی‌خان امیرکبیر با آن چهار صدر اعظم خلف یا بهتر بگویم جانشینانش تفاوت داشت. میرزاتقی‌خان به روحیه شاه واقف بود. می‌دانست نباید شاه را به روزنامه و روزنامه‌نگاری حساس کرد. انتخاب نام روزنامچه اخبار دارالخلافه طهران در شماره اول و بعد تغییر نام به روزنامه وقایع اتفاقیه، تصمیم گسترده توزیع شهری در آغاز و بعد توسعه کشوری همه نشان از درایت امیرکبیر دارد.

مطبوعات در دوره ناصری چه وضعیتی داشت؟ به عبارتی آیا دولتی بودن مطبوعات در آن دوره باعث شده بود که کارکرد دولتی و محدود داشته باشند؟

به صرف دیدن یک شماره از روزنامه‌های دوره ناصری نمی‌توان حکم کلی صادر کرد و کارنامه یک روزنامه را به کل مطبوعات آن دوره تعمیم داد. به طور کلی روزنامه‌نگاران در بیشتر دوره‌ها محدود بوده‌اند، اما هنر روزنامه‌نگار این است که هدف خود را بین سطرها بزند و پیام خود را به مخاطب برساند.

روزنامه‌نگاران دوره ناصری نیز این گونه بودند. بسیاری از آنچه امروز مفاهیم جدید می‌نامند به وسیله روزنامه‌نگاران به اطلاع عموم رسید. یکی از روزنه‌هایی که در آن دوره می‌توانستند حرف دل‌شان را بزنند اخبار و گزارش‌های خارجی بود. مثلا به بهانه معرفی بلژیک یا ذیل خبرهای آن کشور می‌نوشتند: در مملکت بلژیک مثل بعضی ممالک دیگر آزادی کامل وجود دارد. روزنامه‌نویس‌ها هر چه دل‌شان بخواهد می‌نویسند.

یا درباره حرفه‌ای‌گری روزنامه‌نگارانه در بسیاری از کشورها می‌نوشتند تا شاه و درباری‌ها از یک طرف و مردم در طرف دیگر در جریان باشند که تفاوت از کجا تا کجاست؟ با بررسی آن دوره متوجه می‌شوید که در همان روزگار هم توقیف، بازداشت و محاکمه‌های مطبوعاتی وجود داشته، حالا یک کسی فوق‌العاده یا ویژه نامه سفر ناصرالدین شاه مثلا به فلان شهر را می‌بیند و برای کل مطبوعات آن دوره حکم صادر می‌کند. بله فرمان ممیزی شهامت نوآوری را از روزنامه‌نگاران ایرانی سلب کرد. اما همان روزنامه‌نگاران زمانی بین سطرها خواص را در جریان می‌گذاشتند تا به بدنه جامعه تفاوت‌های ایران و انیران را یادآور شوند. روزنامه‌نگاری دولتی در همه تاریخ ضربه جانکاهی بر پیکر مطبوعات است. معنایش دخالت یک قوه در قوه دیگر است. در این نوع روزنامه‌نگاری تامین نیازهای شاه جای تامین نیازهای مخاطب را گرفته و موجب گسست بیشتر مردم از روزنامه‌ها شد. در همه تاریخ اگر روزنامه نتواند نیازهای مخاطب را برآورده کند، مخاطب بی‌رحمانه روزنامه را رها می‌کند و به سراغ رسانه‌های جانشین می‌رود. با وجود همه مشکل‌ها روزنامه‌نگاران عهد ناصری مطالبی درباب آزادی افکار، آزادی مطبوعات، وظیفه روزنامه‌نگار و فایده روزنامه به چاپ رسانده‌اند. ما باید با اشراف و انصاف درباره روزنامه‌نگاران پیش از مشروطه اظهارنظر کنیم. شاید تنها فردی باشم که صفحه به صفحه همه روزنامه‌های هفتاد سال اول روزنامه‌نگاری را از آغاز تا مشروطیت به دقت دیده‌ام، این حرف‌هایی که می‌زنم حاصل جمع‌بندی شخصی و مبتنی بر پژوهش است.

مخاطبان این روزنامه‌ها چه کسانی بودند؟

ببینید شما باید میزان جمعیت ایران را در آن دوره بدانید. عدد باسوادها را در نظر بگیرید. بعد به این نکته توجه داشته باشید که در کانون‌های ارتباطی عصر قاجار مثل قهوه‌خانه، مسجد و رختکن حمام‌های عمومی با سوادها برای بی‌سوادها روزنامه می‌خواندند. در آن روزگار هم باسوادها روزنامه می‌خریدند و هم بی‌سوادها. بی‌سوادها روزنامه را می‌خریدند و با یک باسواد قرار می‌گذاشتند که در گذرگاه یا کانون‌های ارتباطی برای‌شان روزنامه بخواند. به هر صورت تیراژ روزنامه‌های آن دوره که جمعیت کشور حدود ١٠ (ده) میلیون نفر بود از شمارگان بعضی از روزنامه‌های امروز با جمعیت بیش از ٨٠ میلیون نفر بیشتر بود.

از نظر محتوا مطالب فقط به اخبار، اوضاع دربار، روابط ایران با دولت‌های خارجی اختصاص داشت یا جایی برای پرداختن به زندگی روزمره مردم هم در نظر گرفته شده بود؟

روزنامه‌های آن دوره در مجموع به همه زمینه‌ها و موضوع‌ها می‌پرداختند، البته با زبان آن روزگار. در کتاب سرگذشت مطبوعات ایران، رده‌بندی قالب و مضمون روزنامه‌ها را نوشته‌ام. در کنار اخبار و گزارش‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری، شما می‌توانید خبر ورزشی هم بخوانید مثلا سر خوردن روی یخ که منظورشان اسکی است، یا اخبار حوادث، معرفی کتاب، شعر، داستان، طنز و فکاهه، رویدادها و دستاوردهای علمی. سرآغاز گزارش‌نویسی، مصاحبه، مقاله، نقد و تفسیر و تحلیل، پاورقی، نامه‌نویسی هم به همان روزگار برمی‌گردد.

افرادی که در مطبوعات دوره قاجار قلم می‌زدند، از چه طبقه یا طبقاتی بودند، چه تحصیلاتی داشتند؟ از نظر تحلیل گفتمانی از چه ایده‌ای متاثر بودند؟ از چه دیدگاهی دفاع می‌کردند؟ چه متن‌هایی را در مطبوعات ترجمه می‌کردند؟

پژوهش چاپ نشده‌ای دارم با عنوان فرهنگ ناموران مطبوعات ایران. در این اثر زندگینامه روزنامه‌نگاران و به طور کلی مطبوعاتی‌ها را نوشته‌ام. اگر روزی این کتاب منتشر شود شما خواهید دید که بیشتر مشاهیر و مفاخر تاریخ معاصر ایران یک دوره از زندگی خود را با فعالیت‌های مطبوعاتی و به خصوص روزنامه‌نگارانه گذرانده‌اند. درباره رده‌بندی روزنامه‌نگاران هر دوره کارهایی به انجام رسانده‌ام. مثلا در کتاب «مطبوعات ایران در قرن بیستم» نوشته‌ام به طور کلی نخبگان جامعه ایرانی را می‌توان با یک تقسیم‌بندی سر دستی به خودمحور، دین‌محور، میهن‌محور، نفی‌محور یا به سخن دیگر به خود‌دوست، دین دوست، میهن‌دوست و نفی‌دوست از یکدیگر تفکیک کرد. خودمحورها بر اساس منافع شخصی تصمیم می‌گیرند. دین محورها به دو گروه سنت‌گرا و تجددطلب قابل تقسیم‌اند.

میهن‌محورها را می‌توان به دو گروه باستان‌گرا و دین باور تفکیک کرد که دین‌باورهای میهن‌محور در بعضی زمینه‌ها با دین‌محوران تجددطلب اشتراک نظر داشته‌اند، تا جایی که گاهی مرزبندی‌شان مخدوش می‌شود. نفی‌محورها نیز درصدد نفی‌ همه‌چیز بودند و تلقی و تصورشان این بود که نفی نشانگر پیشگامی و برتری آنهاست. علاوه بر اینها ایران در قرن بیستم نخبگان فن‌محور یا فن‌دوست نیز داشت که سرشان به کار خودشان بود و به کار و فن‌شناسی اهمیت می‌دادند. در هر رده‌ای هم افراطی و معتدل می‌توان دید. در همان کتاب و سایر آثارم درباره روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و روزنامه‌نگاری حزبی هم مطالبی نوشته‌ام و خلاصه اینکه روزنامه‌نگاران تاریخ مطبوعات ایران هر دوره هم رده‌بندی شده‌اند. اگر تاریخ مطبوعات آن دوره را به درستی ورق بزنید افراد گوناگون با سطح تحصیل متفاوت، گفتمان‌های متضاد و دیدگاه‌های موافق و مخالف یکدیگر با نگارش‌ها و برگردان‌هایی در همه زمینه‌های موضوعی می‌بینید. زندگی هر یک را باید جداگانه رده‌بندی کرد. مثلا زندگی علی‌اکبر دهخدا ٤ مرحله دارد: روزنامه‌نگاری، سیاست‌ورزی، خارج‌نشینی، انزوا و کتاب‌نویسی و فرهنگ‌نگاری.

ساختار تحریریه در مطبوعات در عهد قاجار به چه شکل بود؟ آیا از این راه درآمدی کسب می‌کردند؟

بیشتر روزنامه‌نگاران روزگار قاجار تنها منبع معیشت‌شان روزنامه بود. البته در دوره محمدشاه از وزارت امور خارجه حقوق می‌گرفتند. در دوره ناصرالدین شاه به ترتیب از وزارت علوم و معارف، اداره روزنامه‌جات و بعدها از وزارت انطباعات حقوق می‌گرفتند. در دوره مظفرالدین‌شاه، چون نشریه خصوصی پدید آمد اداره نشریه‌های خصوصی و پرداخت حقوق روزنامه‌نگاران بر عهده ناشران نشریه‌های خصوصی بود که البته و متاسفانه یارانه هم در همان ایام باب شد. یعنی یارانه مطبوعاتی همزاد انتشار روزنامه‌های خصوصی در ایران است. البته رانت مطبوعاتی پیشینه دیرینه‌تری از یارانه مطبوعاتی دارد. در مطبوعات دولتی هم در عهد مظفری کماکان حقوق روزنامه‌نگاران را وزارت انطباعات می‌پرداخت. پس از مشروطه حال و هوای دستمزد روزنامه‌نگاران به طور کلی تغییر کرد. هر کس هفت تومان پول داشت، چهار تومان کاغذ روسی می‌خرید و سه تومان هزینه چاپ می‌داد و می‌شد مدیر و سردبیر!

تبلیغات و آگهی‌ها تا چه اندازه مطرح بود؟

مدخل آگهی را برای بسیاری از دایره‌المعارف‌ها و دانشنامه‌ها نوشته‌ام. در جلد اول کتاب سرگذشت مطبوعات ایران فصلی را به آگهی اختصاص داده‌ام. مدیر نخستین نشریه ایران در سفرنامه‌اش درباره اهمیت آگهی در مطبوعات انگلیس مطالبی نوشته است. اعلام مطبوعاتی در ایران عمری به بلندی تاریخ روزنامه‌نگاری دارد. آگهی با قیمت‌های سه‌شاهی، پنج‌شاهی، پانصد دینار و قیمت‌های گوناگون دیگر در روزنامه‌های ایران باب شد. انواع آگهی را هم در روزنامه‌های پیش و پس از مشروطه می‌توان خواند. از آگهی اجاره و فروش خانه تا زنجیر و دستبند و چتر و شمع، ساز و پیراهن، از آگهی‌هایی که بعدها به غلط نام‌های مناقصه و مزایده به خود گرفت تا آگهی‌هایی که امروز اسناد تاریخی‌اند. بعضی از آگهی‌ها امروز مرجع محققان است. مثلا چون فهرست درستی از کتاب‌های عصر قاجار منتشر نشده اعلان‌های فروش کتاب یکی از راه‌های آگاهی از نشر کتاب‌های آن دوره به حساب می‌آید و کتاب‌شناسان و کتاب‌پژوهان باید از این منبع بی‌نظیر بهره بگیرند.

نقد یا مخالفت با برخی مطالب روزنامه‌ها چگونه بازتاب پیدا می‌کرد؟

به شیوه‌های گوناگون نقد و نظرها بازتاب داشت. مقاله‌ای درباره سرآغاز جنگ‌های قلمی مطبوعاتی و مقاله‌های دیگری درباره سیر نقد نوشته‌ام. گاهی روال شبیه امروز بود و زمانی هم که روزنامه از چاپ نقد سرباز می‌زد، به وسیله رسانه‌های جانشین نقدها و انتقادها و ردیه‌ها را به اطلاع عموم می‌رساندند. گاهی پاسخ بعضی روزنامه‌ها در رساله‌ها چاپ شده، زمانی در جزوه، اوقاتی به صورت اعلان دیوارکوب، نمونه‌هایی هم موجود است که هنوز نسخه خطی باقی مانده‌اند و تا امروز چاپ نشده‌اند.

علما در رابطه با مطبوعات چه واکنشی نشان می‌دادند؟

موضع عالمان دینی در ارتباط با مطبوعات متفاوت بود. مثلا آخوند خراسانی یک نظر داشت و شیخ فضل‌الله نوری نظری دیگر. نظر بسیاری از عالمان دینی با یکدیگر تفاوت داشت. در مقدمه کتاب اسناد روزنامه‌نگاران و مطبوعات به انضمام اسناد چاپ درباره نظر عالمان دینی در دوره اول مجلس شورای ملی بر اساس اسناد، مشروح گفت‌وگوهای مجلس و دیگر برجای مانده مطالبی نوشته‌ام. مثلا سید عبدالحسین شهشهانی در مجلس اول می‌گوید: روزنامه به منزله حس مشترک است نسبت به سایر حواس در وجود مملکت. اگر بنا شد روزنامه توقیف شود سایر حواس مختل و بی‌نتیجه می‌ماند. یا فردی به نام شیخ ابراهیم در مخالفت با توقیف روزنامه‌ها گفته است: حکم شرعی و مجازات شرعی بر آلات نیست بر صاحب آلات است. آلات معصیت را شرع نفرموده توقیف کنند. مجازات بر آن مقرر فرموده، باید مجازات داد توقیف معنی ندارد. میرزا محمود کتابفروش خوانساری در تایید شیخ ابراهیم می‌گوید که در مغازه پارچه‌فروشی که ٣٠ نفر مشغولند اگر یک نفر خلافی کرد، نباید مغازه پارچه‌فروشی را بست. آن دسته از عالمان دینی که در دوره اول مجلس شورای ملی نماینده شدند همه مجتهد مسلم بودند و بیشترشان توقیف را قتل می‌دانستند و می‌گفتند توقیف روزنامه یعنی قتل! اگر نظرهای عالمان دینی روزگار قاجار وارد یک بانک اطلاعات می‌شد شاید نگاه مهربان‌تری به مطبوعات و روزنامه‌نگاران صورت می‌گرفت.

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ها  
  آغازطرح 'شناسنامه درخت من 'دردزفول
  آنفلوآنزای مرغی بیخ گوش ایرانی‌ها
  ورود سامانه بارشی شدید به کشور
  شهرداری کرمان350میلیاردتومان بدهکاراست
  مهار حادثه آتش سوزی یک کارخانه فرش
  جمعه گردی مسئولان مازندران در باغ ایرانی
  پل باغ ملی کرمان افتتاح شد
  تبدیل حمام ظهیرالدوله به موزه جواهرات
  ساخت وسازدرثلاث باباجانی سرعت خوبی ندارد
  فرونشست زمین در خیابان منتظری جدید
  همایش پیاده روی خانوادگی درآبیک
  طرح زون منطقه بدون زباله گرد در بجنورد
  صدوردومین مجوزرسمی برای تاکسی‌های اینترنتی‌
  قرص برنج جان 109 تهرانی را گرفت
  تعیین نحوه هزینه‌کرد قیر رایگان در بودجه۹۷
  پرداخت طلب پیمانکاران شهرداری گرگان
  مهار آتش سوزی دو باب مغازه در رشت
  شورایاران ظرفیت ویژه برای مدیریت شهری هستند
  زندگی بیش از12هزارنفر حاشیه‌نشین درکاشمر
  مدارا راه مداوا
  برگزاری دوره«آموزش شهروندی»در شهرداری
  بارش باران موجب آبگرفتگی معابر خرم آباد شد
  پرنده‌های زمین‌گیر
  سینمای 88 ساله شیراز احیا می شود
  آسفالت محدوده‌ پل باغ‌ملی پس ازتکمیل پروژه
  افزایش ساعات معاینه فنی خودرو ها در کرج
  بارش باران باعث آبگرفتگی برخی معابرشهری شد
  ساحل گناوه درقرق موتورهای چهارچرخ
  آماده باش ستاد مدیریت بحران در پلدختر
  جشنواره بهاره نیلوفرانه در کرمانشاه
  هویت یک شهر در منظر آن شهر متجلی می‌شود
  فضای سبزشهرزنجان طبق استانداردها احداث نشده
  تخریب2واحدتجاری غیرمجازدرناحیه منفصل شهری نایسر
  احداث نخستین بلوک شهری در بافت فرسوده کرج
  نام اهواز را خاکستان بگذارند
  نمایشگاه نوروزی شاهرود با ۵۰ غرفه برگزار می‌شود
  معاونان شهردار همدان معرفی شدند
  شهردار نقنه منصوب شد
  استقرارپاکبانان در نقاط احتمالی آبگرفتگی
  ظریف وارد مونیخ شد
  بارش باران و برف در 5 استان کشور
  روحانی با وزیر خارجه هند دیدار کرد
  راه و شهرسازی تریلی ترانزیت ها را ساماندهی کند
  بودجه4.4هزارمیلیارد ریالی برای شهرداری ارومیه
  ترافیک سنگین در آزادراه تهران -کرج
  نگاه ویژه‌ای به شورایاران بوشهر داریم
  سقوط بهمن در جاده کرج - چالوس
  حضرت زهرا (س)، شخصیتی که از نو باید شناخت
  زندگی عجیب داماد سرخانه ای که شهردار شد
  ارتقای سرانه های فرهنگی – تفریحی در مرکز پایتخت
  امدا رسانی به سیل زدگان
  مشارکت برای ساماندهی بساط گستران تجریش
  کتابخانه تخصصی دامغان احداث می‌شود
  زیباسازی شهر لنده از هفته آینده
  اسکان مسافران نوروزی در ۵۰۰ کلاس درس
  بررسی الزام حجاب
  گسترش حاشیه‌نشینی در مرکز لرستان
  جاده های لرستان لغزنده است
  یک فروند ای تی آر با ۶۵ مسافر ناپدید شد
  در توسعه درجا زده‌ایم
  ساماندهی محله آذربایجانی ها در ساری
  انفجار در کوی امام علی (ع) اراک
  ممنوعیت تردد خودروهای سنگین از فردا در کرج
  هزینه شهرداری کرمان برای تقاطع ولیعصر
  تعیین ضوابط تغییر کاربری مدارس
  تلاش پویش «زندان جای مادران نیست» برای آزادی 250 زن
  الجبیر: دیگر از آلمان سلاح نمی‌خریم
  بی‌رغبتی‌شهروندان به استفاده ازپارکینگ علت ترافیک‌
  آثار نمایشگاه موزه لوور به ایران رسید
  آموزش چهره به چهره اصول ایمنی به دانش‌آموزان
  رشد۱۰۸درصدی بودجه سازمان پارک‌ها درسال96
  ایران و عربستان نیازمند یک «معماری امنیتی تازه»
  بایدهمدانی‌هارابرای توسعه گردشگری حساس کنیم
  تله‌گذاری تاکسیرانی برای رانندگان اسنپ
  اجرای طرح جامع توسعه امامزاده بهلول خوی
  حمله به زن باردار با چاقو در دادسرا
  ارتقا درجه شهرداری مهردشت ابرکوه
  چرا روحانی ۲ روز در حیدرآباد هند ماند؟
  جریمه‌های رانندگی به جیب چه کسی می‌رود؟
  هشدار کره شمالی به آمریکا
  احیای بازی های بومی محلی گرگان
  آغاز ثبت نام کاشت نهال در ارومیه
  سه ماهیگیر مازندرانی دردریای خزرگم شدند
  هلال احمر 1320 پایگاه نوروزی دایر می کند
  خروج جلسه شورای شهرکرمانشاه از رسمیت
  پرهیزازهرگونه اسراف در دستور کار
  احضارسفیرسوئدبه وزارت امور خارجه
  لزوم راه اندازی مرکز زلزله نگار در شهر رشت
  نخستین کارناوال گل، توسط شهرداری بجنورد
  انتقادازعملیاتی نشدن مصوبات شورای ترافیک
  کمپین«پل های شهرمان را بدون استفاده نگذاریم»
  افزایش ساعت کارمراکز13گانه معاینه فنی
  سومین روز جستجو برای یافتن لاشه هواپیما
  حذف معاونت ترافیک از چارت شهرداری‌ها
  جستجو در ارتفاعات نیازمند اعزام بالگردهای قدرتمندتر به منطقه است
  پرداخت عیدی معلمان حق التدریس
  سوگواره شمیم یاس،چشم به راه عزاداران فاطمی
  ایجاد شرکت پسماند شهری در جنوب شرق پایتخت
  اراده جدی برای آزادسازی سواحل وجود ندارد
  اگر هواپیما کمی بالاتر بود قله را رد می‌کرد
 
 
 
::  پیوندها ::  نسخه تلکس
© شهردارآنلاین1396
info@shahrdaronline.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار
  خبر فوری: تعطیلی کلیه مدارس استان تهران به جز فیروزکوه، دماوند و پردیس