ارسال خبر   |  پیوندها   |  جستجوی پیشرفته    موبایل   |  RSS   |  تلکس  
 خانه    شهرداری و شورا    زیر پوست شهر    دیدگاه    درباره ما    ارتباط با ما  
پنجشنبه، 2 آذر 1396 - 12:41   
  سرخط اخبار:  
   آخرین اخبار  
  نصب 90 هزار مقره جدید روی شبکه برق اهواز
  ناوگان حمل و نقل شهری زنجان مناسب‌سازی نشده است
  نوسازی 7000 تاکسی فرسوده پایتخت
  آتش سوزی جنگل های برخی مناطق روستایی گالیکش
  بودجه سرانه جوابگوی مدیریت نیازهای شهری نیست
  تحویل 2 تصفیه خانه فاضلاب موقت و سیار
  جمع آوری سگ‌های ولگرد در رشت
  62 منزل مسکونی چوار در معرض خطر رانش زمین
  تصفیه خانه شیرابه پسماند تبریز
  آتش‌سوزی گسترده در یک گاراژ
  آبانی که نفس تهرانی‌ها را گرفت
  "ایمن‌سازی" ساختمان های ناایمن با مشارکت کسبه
  اعزام 45 دستگاه خودرو سنگین از قزوین
  برخورد با عاملان قطع درختان خیابان ولیعصر
  تدابیر شهرداری همدان برای مقابله با زلزله احتمالی
  زدودن غبار محرومیت از محله های کم برخوردارکرج
  دوربین جایگزین سرعت گیرهای کرج شود
  مثلت همکاری وزارت فرهنگ، شورای شهر و شهرداری تهران
  آمادگی یکصد دستگاه خودرو برای عملیات برفروبی
  طرح بازگشایی خیابان کارگر جنوبی خلخال ممکن نیست
  مخالفت و موافقت ها با فروش اوراق مشارکت قطار شهری کرج
  برداشت سالانه 20 میلیون مترمکعب آب از دشت فردوس
  صعود تیم فوتبال شهرداری همدان به لیگ مناطق جوانان
  عضویت بیش از 6هزار نفردر کتابخانه های سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری
  رویکرد اجتماعی مبنای فعالیت های شهرداری / اقتدار مبتنی بر احترام، شاه کلید موفقیت
  پارتیشن بسیج شورای شهر در روال تغییرات جا به جا شده است / اطلاع رسانی ها قبل از اربعین انجام شده بود
  عملیاتی شدن طرح توسعه فضای سبز پردیسان
  پیش‌بینی 2برابر شدن مسافران خط 3 بی آر تی
  اسکان خانواده‌های بی‌سرپناه در همراه سرای شهر کرج
  وقتی پای شهرفروشی به مراکز مدیریت‌بحران می‌رسد
  باید در کالبد تهران روح تازه ای بدمیم
  جشن «پایان یافتن سیطره داعش» در ارومیه
  ضرورت ساماندهی وانت بارها و دستفروشان
  اولویت رسیدگی به مشکلات حاشیه شهر بجنورد
  الحاق مناطق حاشیه نشین به محدوده شهر ارومیه
  خواسته‌های اصحاب فرهنگ و هنر از شهردار
  خانه‌های همیشه لرزان در سایه دور زدن قانون
  پایان طراحی مفهومی ماهواره «پارس۱»
  بازتاب پیام سردار سلیمانی به رهبری در رسانه‌های جهان
  پیام تبریک لشکر فاطمیون
  اظهارنظر اردوغان درباره رضا ضراب
  تصویب دوفوریت طرح حمایت داوطلبانه شهرداری از شهروندان زلزله زده
  عدم پرداخت بودجه۶ ساله خرید کتاب به کتابخانه ها
  فرصت شهرداری برای ارسال لایحه کمک به آسیب دیدگان
  تخلف شهرداری در اعطای مجوز دو مجتمع تجاری
  کمک نقدی شستا به زلزله‌زدگان غرب کشور
  هوای تهران ناسالم است
  اصفهان توان بازسازی مناطق زلزله زده را دارد
  لزوم همکاری بنیاد مستضعفان برای ایجاد پارک در منطقه ۱۴
  درخواست ایجاد کمپین کانکس برای زلزله زدگان
  تذکر خداکرمی به مسئولان
  هشدار در خصوص دکل‌های فشار قوی برق در منطقه ۱۶
  صدور دفترچه درمانی تامین اجتماعی برای نوزادان
  صدای پای زلزله درتهران
  آغاز دومین سمینار سطح بالای همکاری‌های ایران و اتحادیه اروپا
  مرتضوی در دادگاه حاضر نشد
  آغاز جلسه تجدیدنظر مرتضوی
  جامعه نیازمند شادی است
  داعش پایان یافت
  تسریع در رفع مشکلات زلزله زدگان
  در بحران کشورهای عربی با ایران، عراق بی طرف است
  بیرانوند جریمه می‌شود
  لزوم شرکت حق التدریسی ها در آزمون استخدامی
  انتشار پیام بسیار مهم سرلشکر سلیمانی به رهبر انقلاب تا ساعتی دیگر
  اولتیماتوم دولت به دارندگان ارز
  لزوم بررسی لایحه مدیریت بحران در مجلس / شناسایی۲۴۳بنای ناایمن در تهران
  معضل حاشیه نشینی در سیستان و بلوچستان
  واگذاری پروژه های سرمایه‌گذاری شهرداری سنندج به بخش خصوصی
  بی تفاوتی شهرداری گرگان نسبت به دستفروشان
  گرگان نیازمند ایجاد پارکینگ‌های محله‌ای
  داستان دنباله دار کتابخانه شفت
  هشدار فرماندار همدان به شهردار
  جمع آوری ۷۰۰ تن زباله از سرپل ذهاب
  کمبود کتابخانه عمومی در قم
  تأکید سخنگوی شورای شهر کرمانشاه بر بحران های شهر
  بازدید رئیس کمیته امداد از مناطق زلزله زده
  دادگاه خاوری فردا برگزار می‌شود
  خطرشیوع کانکس نشینی درپایتخت
  سرنوشت «شهرآفتاب» و «شهروند»
  نتایج همه پرسی اقلیم کردستان باطل شد
  اروپا حساب خود را از آمریکا جدا کرد
  ساماندهی ۳۰ هزار دستفروش در پایتخت
  راهکاری برای کاهش هزینه‌های شهرداری
  آغاز ثبت تخلفات موتورسیکلت‌ها با دوربین‌
  لزوم تغییر نگاه حاکم بر مدیریت شهری پایتخت / تهران باید انسان محور شود
  ۹۳ هکتار بافت فرسوده در مناطق حاشیه‌نشین کرج
  روستاهای زلزله‌زده ثلاث باباجانی پاکسازی شد
  قتل عام شمشادها در بهشهر
  رهبرانقلاب در جمع مردم زلزله‌زده
  بارش برف در استان آذربایجان غربی
  لزوم ارائه حمایت های روانی و اجتماعی پس از زلزله
  هوای تهران ناسالم شد
  مردودی 12 درصدی خودروها در تست ترمز
  اعدام قاتل ستایش در زمانی نامشخص
  دستورالعمل روسازی مسیر اتوبوس های تندرو
  جزئیات گازگرفتگی در تهرانپارس
  استعفای دسته جمعی اعضای شوراهای اسلامی
  توقف خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد
  پرداخت خسارات زلزله زدگان در قالب بیمه‌نامه‌
  پدرخوانده‌های حوزه آلودگی هوا
  پاسخ ظریف به ادعاهای سعودی ها علیه ایران
  بیانیه ضد ایرانی اتحادیه عرب
  آبگرفتگی معابر در نقاط زلزله‌زده کرمانشاه
  رهبر انقلاب از مناطق زلزله زده بازدید کردند
  ساماندهی رودخانه «شادچای» گلستان
  راهکار ساماندهی ترافیک شمال تهران
  سرپرست شهرداری بندر بوشهر انتخاب شد
  صدور مجوز راه‌اندازی شهرداری چاه مبارک
  تنش در شورای شهر و شهرداری / توضیحات شهردار
  انتقاد رئیس دادگستری اهر از شورای شهر
  شورا نیازمند دیوان محاسباتی است
  سفر ۳۰۰هزار زائر پیاده به مشهد
  ارسال سومین محموله امدادی شهرداری تهران
  پایان امدادرسانی آتش نشانان تهران در مناطق زلزله زده
  خیرین برای زلزله زدگان مدرسه می سازند
  بررسی استحکام مسکن مهر اطراف تهران
  مراجعه کم خودروهای تهرانی به مراکز معاینه فنی
  شناسایی الویت های شهری / پروژه های بدون الویت معضل زیرساخت های پایتخت
  ساخت مسکن مقاوم برای مددجویان زلزله زده
  عراق در نشست ضد ایرانی قاهره شرکت می‌کند
  آغاز رایزنی‌ها در آنتالیا
  رئیس‌جمهور زیمبابوه از قدرت برکنار شد
  تهیه شناسنامه برای معابر و گذرهای تهران
  راهکار تحقق اقتصادمقاومتی درشهرداری
  الزام برج‌های پایتخت به تامین انرژی خورشیدی
  افزایش ۲۵ درصدی قاچاق کالا
  جدیت شورای پنجم برای نظارت بر ساخت و سازها / امیدواری به تخصیص ردیف بودجه برای نظارت ها
  تعیین زمان دادگاه پرونده دکل نفتی
  رسیدگی سریع به مسائل بیمه ای حادثه دیدگان
  انتقال مصدومان زلزله به بیمارستان میلاد
  تدوین طرح جامع ایمنی و آمادگی ساختمان‌ها
  ساز و کار گسل‌های غرب کشور مشابه گسل شمال تهران
  فوت ۱۰۳ نفر به دلیل سوختگی در استان تهران
  درگیری مرگبار ۲ شرور در منطقه بیسیم
  خسارت مالی سنگین آتش‌سوزی تهران
  پاساژ «دراکولا» تعطیل می‌شود
  تکذیب قرارداد همکاری شهرداری با صدا و سیما
  تدوین آئین نامه نظارت بر تاکسی های اینترنتی
  کارپینو زیرمجموعه تاکسیرانی نیست
  الویت تدوین برنامه ۵ ساله در شهرقدس / لزوم مقابله با آلودگی زیست محیطی
  بازیافت به شیوه نوین تنها در ۱۰ درصد زباله تهران
  ۱۴۰۰ مصدوم زلزله جراحی شدند
  ضرورت رعایت حقِ شهروندی برای آشتی
  7 ریشتر با پایتخت چه می‌کند؟
  نطق جنجالی کریمی قدوسی در صحن علنی
  رئیس‌جمهور زیمبابوه بازداشت شد
  ابراز تعجب از مواضع ناامیدانه توتال
  ممنوعیت تردد ماشین‌های باری در مناطق زلزله زده
  آغاز امدادرسانی آتش‌نشانان تهرانی به زلزله‌زدگان کرمانشاه
  حمید بقایی در دادگاه حاضر نشد
  تبلیغات بدنه اتوبوس‌ها اصلاح می‌شود
  توضیحات دادستان تهران در مورد اظهارات خزعلی و احمد توکلی
  اعزام کارشناسان نظام روانشناسی به مناطق زلزله‌زده
  استقرار نهاد برنامه‌ریزی شهری در شهرداری کرج / لزوم ساماندهی بافت های فرسوده
  افزایش 3 برابری مستمری مددجویان زلزله زده
  هشدار پلیس به فروشندگان اقلام‌ زلزله زدگان
  هوای ناسالم پایتخت برای گروه های حساس
  سپاه مسئول ساخت منازل برای زلزله زذگان
  وضع اسفناک روهینگیایی‌‌های به دام افتاده در میانمار
  شهادت یک مرزبان در منطقه مرزی بانه
  صدور شناسنامه‌ و کارت ملی جدید برای حادثه دیدگان
  اختصاص وام ١٠ میلیونی به هر خانوار زلزله‌زده
  تکمیل ۷۳ درصد از شبکه فاضلاب شهر تهران
  جای خالی اطمینان بخشی به آب شرب تهران
  پرهیز از اقدامات جزیره ای در مدیریت اجتماعی پایتخت
  تکمیل۷۳ شبکه فاضلاب تهران
  شورای پنجم پیگیر حل معضل کودکان زباله گرد / استفاده از اطلاعات شهرداری و NGO ها
  معامله ائتلاف آمریکا با داعش
  موافقت دولت با افزایش مشروط قیمت نان
  آخرین اخبار از زلزله کرمانشاه
  درخواست رسیدگی به گزارشات سازمان بازرسی
  معاونان بازنشسته شهردار ماندنی شدند
  فرصتی برای برابرسازی فرصت های شغلی در شهر
  پرورش به جلسه کمیسیون محیط زیست شورا می رود / تعیین سهام شهرداری از شرکت آب و فاضلاب
  فردا، جلسه سوم دادگاه بقایی
  جمع آوری کمک‌های مردمی در پنج میدان تهران
  اعزام نمایندگان رئیس قوه قضاییه به مناطق زلزله زده
  انتقاد شهربانو امانی از امدادرسانی به زلزله زدگان
  صبحانه کاری اعضای شورای شهر و شهردار تهران
  درخواست سالاری برای توقف پروژه مجتمع تجارت جهانی گلدیس
  اعزام بسیج شهرداری تهران به مناطق زلزله‌زده غرب کشور
  تذکر نوری به سوله های مدیریت بحران در شورا
  شدت زلزله علت تخریب واحدهای مسکن مهر / پیش فرض ها درباره این واحدها غلط است
  ۶ منطقه دارای خطرپذیری بالا در پایتخت
  روحانی وارد کرمانشاه شد
  ایجاد ۵۰۰۰ شغل در استان کرمان
  چادرهای بهزیستی برای کمک به زلزله زدگان در تهران دایر شد
  بی‌اعتنایی به مصوبات شورای شهر بوشهر
  توقف پروژه منوریل قم به علت کمبود اعتبار
  حکم شهردار زاهدان ابلاغ شد
  عدم پاسخگویی مداخله‌گری در اصلاح بافت فرسوده مشهد
  پایتخت مسکن مهر ایران همچنان بدون شهردار / اخطار نماینده رباط کریم به شورای شهر پرند
  لزوم بهسازی پارک‌های ساحلی بوشهر
  تخریب کامل ۱۲ هزار واحد مسکونی در زلزله
  شهرداری تهران پذیرای خانواده مجروحان زلزله
  انتقاد کره‌شمالی از مانورهای نظامی آمریکا
  زلزله کرمانشاه، زنگ خطر مسکن مهر
  90 درصد آواربرداری در سرپل‌ذهاب انجام شده
  هشدار برای زلزله‌های بزرگ
  عدم نیاز ایران به کمک های خارجی برای زلزله زدگان
- اندازه متن: + -  کد خبر: 40064صفحه نخست » آخرین اخبارسه شنبه، 21 شهریور 1396 - 16:30
سیدفریدقاسمی
سرگذشت مطبوعات در ایران
سرگذشت مطبوعات در ایرانشهردارآنلاین: جامعه ایرانی، روزنامه را در حالی تجربه کرد که با جهان خارج از خودش از نظر توسعه فرسنگ‌ها فاصله داشت؛ توسعه‌ای که با مطبوعات حالت جدی‌تری به خود گرفت. مطبوعاتی که گام‌های آغازین را برمی‌داشت و تلاش بر آن بود که حساسیت دربار شاهان مستبد قاجار را برنینگیزد. در این میان قشر مطبوعاتی و افرادی که با دشواری بسیار به این راه قدم گذاشتند، با تحمل مشقات بسیار توانستند چرخه مطبوعات ایران را فعال نگه دارند. مطبوعاتی که در کشوری جهان سومی نفس می‌کشید و دست و پا می‌زد تا داد و درد مردم و پیشرفت جهان را به گوش شاهان قاجار برساند.
  

جامعه ایران با مطبوعات وارد دنیای جدیدی شد؛ دنیای جدیدی که باید با قلم و نگاهی ایران‌دوستانه به افشای چهره عقب‌مانده وطن می‌پرداخت، البته این کوشش مشفقانه در حالی آغاز شد که شاهان قاجار درک درستی از روزنامه نداشتند و در جامعه نیز درصد پایینی از افراد قادر به خواندن و نوشتن بودند. با این حال آنچه از تاریخ مطبوعات برمی‌آید حاکی از این است که بعضی افراد بی‌سواد روزنامه می‌خریدند و افراد باسواد برای آنها می‌خواندند.

جامعه ایرانی، روزنامه را در حالی تجربه کرد که با جهان خارج از خودش از نظر توسعه فرسنگ‌ها فاصله داشت؛ توسعه‌ای که با مطبوعات حالت جدی‌تری به خود گرفت. مطبوعاتی که گام‌های آغازین را برمی‌داشت و تلاش بر آن بود که حساسیت دربار شاهان مستبد قاجار را برنینگیزد. در این میان قشر مطبوعاتی و افرادی که با دشواری بسیار به این راه قدم گذاشتند، با تحمل مشقات بسیار توانستند چرخه مطبوعات ایران را فعال نگه دارند. مطبوعاتی که در کشوری جهان سومی نفس می‌کشید و دست و پا می‌زد تا داد و درد مردم و پیشرفت جهان را به گوش شاهان قاجار برساند.

شاهانی که تاب سخنان مشفقانه روزنامه‌نگاران را نداشتند و روزنامه را در خدمت خود می‌خواستند و مجالی برای قلم‌فرسایی و مدح سلطنت فارغ از درد و غم جامعه ایرانی. یکی از پژوهشگرانی که دریایی از تاریخ مطبوعات را با خود یدک می‌کشد، سیدفرید قاسمی است که از وی به عنوان حافظه مطبوعات ایران یاد می‌کنند، به مناسبت سالروز تولد استاد قاسمی برآن شدیم تا با وی مروری بر سپیده‌دم مطبوعات در ایران داشته باشیم؛ از زبان وی که سال‌هاست با مطبوعات دیروز و امروز دمخور است، از دل گذشته با امروز پل می‌زند و از قصه‌های دیروز و غصه امروز روزنامه‌نگاران حکایت‌های ناگفته‌ بسیار دارد.

مواجهه دربار قاجار با آغاز روزنامه‌نگاری در ایران چگونه بود؟

روزنامه با دشواری بسیار در ایران به وجود آمد. شاه و دربار تصوری از مطبوعات و روزنامه‌نگاری نداشتند. میرزا صالح ١٨ سال در صف یک نفره صدور مجوز بود. تا بالاخره در دوره محمدشاه و صدارت ملاعباس ماکویی، مشهور به حاجی میرزا آقاسی ایروانی در سال ١٢٥٢ قمری-١٢١٥ خورشیدی موفق به انتشار نشریه شد. میرزا صالح اگرچه از اروپایی‌ها الگوبرداری می‌کرد، اما در همان گام اول پایه‌های ایرانیزه شدن مطبوعات را گذاشت. با متر و معیار امروز نباید دیروز را اندازه‌گیری کنیم. ظرف زمانی را باید در نظر بگیریم. باید متقاعد کردن شاه و صدر اعظم را از هنرهای میرزاصالح قلمداد کرد. محمد شاه از قلم می‌ترسید. هم‌روزگارهای او نوشته‌اند موقعی که ابوالقاسم قائم مقام را حبس کردند محمدشاه که از قدرت قلم بیم داشت گفته بود به او قلم و کاغذ ندهند و اگر مطلبی نوشت برای شاه نیاورند چون باور داشت قلم قائم‌مقام معجزه می‌کند و ممکن است تصمیم او را تغییر دهد.

برخورد ناصرالدین شاه با مطبوعات به چه شکل بود؟

قریب ٥٠ سال ناصرالدین شاه حکومت کرد و شش تن را به مقام صدراعظم رساند که فقط دو نفر به آگاهی عموم علاقه‌مند بودند. چهار نفر دیگر جهالت عامه را پایه بقای خود می‌دانستند. میرزاتقی‌خان امیرکبیر با آن چهار صدر اعظم خلف یا بهتر بگویم جانشینانش تفاوت داشت. میرزاتقی‌خان به روحیه شاه واقف بود. می‌دانست نباید شاه را به روزنامه و روزنامه‌نگاری حساس کرد. انتخاب نام روزنامچه اخبار دارالخلافه طهران در شماره اول و بعد تغییر نام به روزنامه وقایع اتفاقیه، تصمیم گسترده توزیع شهری در آغاز و بعد توسعه کشوری همه نشان از درایت امیرکبیر دارد.

مطبوعات در دوره ناصری چه وضعیتی داشت؟ به عبارتی آیا دولتی بودن مطبوعات در آن دوره باعث شده بود که کارکرد دولتی و محدود داشته باشند؟

به صرف دیدن یک شماره از روزنامه‌های دوره ناصری نمی‌توان حکم کلی صادر کرد و کارنامه یک روزنامه را به کل مطبوعات آن دوره تعمیم داد. به طور کلی روزنامه‌نگاران در بیشتر دوره‌ها محدود بوده‌اند، اما هنر روزنامه‌نگار این است که هدف خود را بین سطرها بزند و پیام خود را به مخاطب برساند.

روزنامه‌نگاران دوره ناصری نیز این گونه بودند. بسیاری از آنچه امروز مفاهیم جدید می‌نامند به وسیله روزنامه‌نگاران به اطلاع عموم رسید. یکی از روزنه‌هایی که در آن دوره می‌توانستند حرف دل‌شان را بزنند اخبار و گزارش‌های خارجی بود. مثلا به بهانه معرفی بلژیک یا ذیل خبرهای آن کشور می‌نوشتند: در مملکت بلژیک مثل بعضی ممالک دیگر آزادی کامل وجود دارد. روزنامه‌نویس‌ها هر چه دل‌شان بخواهد می‌نویسند.

یا درباره حرفه‌ای‌گری روزنامه‌نگارانه در بسیاری از کشورها می‌نوشتند تا شاه و درباری‌ها از یک طرف و مردم در طرف دیگر در جریان باشند که تفاوت از کجا تا کجاست؟ با بررسی آن دوره متوجه می‌شوید که در همان روزگار هم توقیف، بازداشت و محاکمه‌های مطبوعاتی وجود داشته، حالا یک کسی فوق‌العاده یا ویژه نامه سفر ناصرالدین شاه مثلا به فلان شهر را می‌بیند و برای کل مطبوعات آن دوره حکم صادر می‌کند. بله فرمان ممیزی شهامت نوآوری را از روزنامه‌نگاران ایرانی سلب کرد. اما همان روزنامه‌نگاران زمانی بین سطرها خواص را در جریان می‌گذاشتند تا به بدنه جامعه تفاوت‌های ایران و انیران را یادآور شوند. روزنامه‌نگاری دولتی در همه تاریخ ضربه جانکاهی بر پیکر مطبوعات است. معنایش دخالت یک قوه در قوه دیگر است. در این نوع روزنامه‌نگاری تامین نیازهای شاه جای تامین نیازهای مخاطب را گرفته و موجب گسست بیشتر مردم از روزنامه‌ها شد. در همه تاریخ اگر روزنامه نتواند نیازهای مخاطب را برآورده کند، مخاطب بی‌رحمانه روزنامه را رها می‌کند و به سراغ رسانه‌های جانشین می‌رود. با وجود همه مشکل‌ها روزنامه‌نگاران عهد ناصری مطالبی درباب آزادی افکار، آزادی مطبوعات، وظیفه روزنامه‌نگار و فایده روزنامه به چاپ رسانده‌اند. ما باید با اشراف و انصاف درباره روزنامه‌نگاران پیش از مشروطه اظهارنظر کنیم. شاید تنها فردی باشم که صفحه به صفحه همه روزنامه‌های هفتاد سال اول روزنامه‌نگاری را از آغاز تا مشروطیت به دقت دیده‌ام، این حرف‌هایی که می‌زنم حاصل جمع‌بندی شخصی و مبتنی بر پژوهش است.

مخاطبان این روزنامه‌ها چه کسانی بودند؟

ببینید شما باید میزان جمعیت ایران را در آن دوره بدانید. عدد باسوادها را در نظر بگیرید. بعد به این نکته توجه داشته باشید که در کانون‌های ارتباطی عصر قاجار مثل قهوه‌خانه، مسجد و رختکن حمام‌های عمومی با سوادها برای بی‌سوادها روزنامه می‌خواندند. در آن روزگار هم باسوادها روزنامه می‌خریدند و هم بی‌سوادها. بی‌سوادها روزنامه را می‌خریدند و با یک باسواد قرار می‌گذاشتند که در گذرگاه یا کانون‌های ارتباطی برای‌شان روزنامه بخواند. به هر صورت تیراژ روزنامه‌های آن دوره که جمعیت کشور حدود ١٠ (ده) میلیون نفر بود از شمارگان بعضی از روزنامه‌های امروز با جمعیت بیش از ٨٠ میلیون نفر بیشتر بود.

از نظر محتوا مطالب فقط به اخبار، اوضاع دربار، روابط ایران با دولت‌های خارجی اختصاص داشت یا جایی برای پرداختن به زندگی روزمره مردم هم در نظر گرفته شده بود؟

روزنامه‌های آن دوره در مجموع به همه زمینه‌ها و موضوع‌ها می‌پرداختند، البته با زبان آن روزگار. در کتاب سرگذشت مطبوعات ایران، رده‌بندی قالب و مضمون روزنامه‌ها را نوشته‌ام. در کنار اخبار و گزارش‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری، شما می‌توانید خبر ورزشی هم بخوانید مثلا سر خوردن روی یخ که منظورشان اسکی است، یا اخبار حوادث، معرفی کتاب، شعر، داستان، طنز و فکاهه، رویدادها و دستاوردهای علمی. سرآغاز گزارش‌نویسی، مصاحبه، مقاله، نقد و تفسیر و تحلیل، پاورقی، نامه‌نویسی هم به همان روزگار برمی‌گردد.

افرادی که در مطبوعات دوره قاجار قلم می‌زدند، از چه طبقه یا طبقاتی بودند، چه تحصیلاتی داشتند؟ از نظر تحلیل گفتمانی از چه ایده‌ای متاثر بودند؟ از چه دیدگاهی دفاع می‌کردند؟ چه متن‌هایی را در مطبوعات ترجمه می‌کردند؟

پژوهش چاپ نشده‌ای دارم با عنوان فرهنگ ناموران مطبوعات ایران. در این اثر زندگینامه روزنامه‌نگاران و به طور کلی مطبوعاتی‌ها را نوشته‌ام. اگر روزی این کتاب منتشر شود شما خواهید دید که بیشتر مشاهیر و مفاخر تاریخ معاصر ایران یک دوره از زندگی خود را با فعالیت‌های مطبوعاتی و به خصوص روزنامه‌نگارانه گذرانده‌اند. درباره رده‌بندی روزنامه‌نگاران هر دوره کارهایی به انجام رسانده‌ام. مثلا در کتاب «مطبوعات ایران در قرن بیستم» نوشته‌ام به طور کلی نخبگان جامعه ایرانی را می‌توان با یک تقسیم‌بندی سر دستی به خودمحور، دین‌محور، میهن‌محور، نفی‌محور یا به سخن دیگر به خود‌دوست، دین دوست، میهن‌دوست و نفی‌دوست از یکدیگر تفکیک کرد. خودمحورها بر اساس منافع شخصی تصمیم می‌گیرند. دین محورها به دو گروه سنت‌گرا و تجددطلب قابل تقسیم‌اند.

میهن‌محورها را می‌توان به دو گروه باستان‌گرا و دین باور تفکیک کرد که دین‌باورهای میهن‌محور در بعضی زمینه‌ها با دین‌محوران تجددطلب اشتراک نظر داشته‌اند، تا جایی که گاهی مرزبندی‌شان مخدوش می‌شود. نفی‌محورها نیز درصدد نفی‌ همه‌چیز بودند و تلقی و تصورشان این بود که نفی نشانگر پیشگامی و برتری آنهاست. علاوه بر اینها ایران در قرن بیستم نخبگان فن‌محور یا فن‌دوست نیز داشت که سرشان به کار خودشان بود و به کار و فن‌شناسی اهمیت می‌دادند. در هر رده‌ای هم افراطی و معتدل می‌توان دید. در همان کتاب و سایر آثارم درباره روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و روزنامه‌نگاری حزبی هم مطالبی نوشته‌ام و خلاصه اینکه روزنامه‌نگاران تاریخ مطبوعات ایران هر دوره هم رده‌بندی شده‌اند. اگر تاریخ مطبوعات آن دوره را به درستی ورق بزنید افراد گوناگون با سطح تحصیل متفاوت، گفتمان‌های متضاد و دیدگاه‌های موافق و مخالف یکدیگر با نگارش‌ها و برگردان‌هایی در همه زمینه‌های موضوعی می‌بینید. زندگی هر یک را باید جداگانه رده‌بندی کرد. مثلا زندگی علی‌اکبر دهخدا ٤ مرحله دارد: روزنامه‌نگاری، سیاست‌ورزی، خارج‌نشینی، انزوا و کتاب‌نویسی و فرهنگ‌نگاری.

ساختار تحریریه در مطبوعات در عهد قاجار به چه شکل بود؟ آیا از این راه درآمدی کسب می‌کردند؟

بیشتر روزنامه‌نگاران روزگار قاجار تنها منبع معیشت‌شان روزنامه بود. البته در دوره محمدشاه از وزارت امور خارجه حقوق می‌گرفتند. در دوره ناصرالدین شاه به ترتیب از وزارت علوم و معارف، اداره روزنامه‌جات و بعدها از وزارت انطباعات حقوق می‌گرفتند. در دوره مظفرالدین‌شاه، چون نشریه خصوصی پدید آمد اداره نشریه‌های خصوصی و پرداخت حقوق روزنامه‌نگاران بر عهده ناشران نشریه‌های خصوصی بود که البته و متاسفانه یارانه هم در همان ایام باب شد. یعنی یارانه مطبوعاتی همزاد انتشار روزنامه‌های خصوصی در ایران است. البته رانت مطبوعاتی پیشینه دیرینه‌تری از یارانه مطبوعاتی دارد. در مطبوعات دولتی هم در عهد مظفری کماکان حقوق روزنامه‌نگاران را وزارت انطباعات می‌پرداخت. پس از مشروطه حال و هوای دستمزد روزنامه‌نگاران به طور کلی تغییر کرد. هر کس هفت تومان پول داشت، چهار تومان کاغذ روسی می‌خرید و سه تومان هزینه چاپ می‌داد و می‌شد مدیر و سردبیر!

تبلیغات و آگهی‌ها تا چه اندازه مطرح بود؟

مدخل آگهی را برای بسیاری از دایره‌المعارف‌ها و دانشنامه‌ها نوشته‌ام. در جلد اول کتاب سرگذشت مطبوعات ایران فصلی را به آگهی اختصاص داده‌ام. مدیر نخستین نشریه ایران در سفرنامه‌اش درباره اهمیت آگهی در مطبوعات انگلیس مطالبی نوشته است. اعلام مطبوعاتی در ایران عمری به بلندی تاریخ روزنامه‌نگاری دارد. آگهی با قیمت‌های سه‌شاهی، پنج‌شاهی، پانصد دینار و قیمت‌های گوناگون دیگر در روزنامه‌های ایران باب شد. انواع آگهی را هم در روزنامه‌های پیش و پس از مشروطه می‌توان خواند. از آگهی اجاره و فروش خانه تا زنجیر و دستبند و چتر و شمع، ساز و پیراهن، از آگهی‌هایی که بعدها به غلط نام‌های مناقصه و مزایده به خود گرفت تا آگهی‌هایی که امروز اسناد تاریخی‌اند. بعضی از آگهی‌ها امروز مرجع محققان است. مثلا چون فهرست درستی از کتاب‌های عصر قاجار منتشر نشده اعلان‌های فروش کتاب یکی از راه‌های آگاهی از نشر کتاب‌های آن دوره به حساب می‌آید و کتاب‌شناسان و کتاب‌پژوهان باید از این منبع بی‌نظیر بهره بگیرند.

نقد یا مخالفت با برخی مطالب روزنامه‌ها چگونه بازتاب پیدا می‌کرد؟

به شیوه‌های گوناگون نقد و نظرها بازتاب داشت. مقاله‌ای درباره سرآغاز جنگ‌های قلمی مطبوعاتی و مقاله‌های دیگری درباره سیر نقد نوشته‌ام. گاهی روال شبیه امروز بود و زمانی هم که روزنامه از چاپ نقد سرباز می‌زد، به وسیله رسانه‌های جانشین نقدها و انتقادها و ردیه‌ها را به اطلاع عموم می‌رساندند. گاهی پاسخ بعضی روزنامه‌ها در رساله‌ها چاپ شده، زمانی در جزوه، اوقاتی به صورت اعلان دیوارکوب، نمونه‌هایی هم موجود است که هنوز نسخه خطی باقی مانده‌اند و تا امروز چاپ نشده‌اند.

علما در رابطه با مطبوعات چه واکنشی نشان می‌دادند؟

موضع عالمان دینی در ارتباط با مطبوعات متفاوت بود. مثلا آخوند خراسانی یک نظر داشت و شیخ فضل‌الله نوری نظری دیگر. نظر بسیاری از عالمان دینی با یکدیگر تفاوت داشت. در مقدمه کتاب اسناد روزنامه‌نگاران و مطبوعات به انضمام اسناد چاپ درباره نظر عالمان دینی در دوره اول مجلس شورای ملی بر اساس اسناد، مشروح گفت‌وگوهای مجلس و دیگر برجای مانده مطالبی نوشته‌ام. مثلا سید عبدالحسین شهشهانی در مجلس اول می‌گوید: روزنامه به منزله حس مشترک است نسبت به سایر حواس در وجود مملکت. اگر بنا شد روزنامه توقیف شود سایر حواس مختل و بی‌نتیجه می‌ماند. یا فردی به نام شیخ ابراهیم در مخالفت با توقیف روزنامه‌ها گفته است: حکم شرعی و مجازات شرعی بر آلات نیست بر صاحب آلات است. آلات معصیت را شرع نفرموده توقیف کنند. مجازات بر آن مقرر فرموده، باید مجازات داد توقیف معنی ندارد. میرزا محمود کتابفروش خوانساری در تایید شیخ ابراهیم می‌گوید که در مغازه پارچه‌فروشی که ٣٠ نفر مشغولند اگر یک نفر خلافی کرد، نباید مغازه پارچه‌فروشی را بست. آن دسته از عالمان دینی که در دوره اول مجلس شورای ملی نماینده شدند همه مجتهد مسلم بودند و بیشترشان توقیف را قتل می‌دانستند و می‌گفتند توقیف روزنامه یعنی قتل! اگر نظرهای عالمان دینی روزگار قاجار وارد یک بانک اطلاعات می‌شد شاید نگاه مهربان‌تری به مطبوعات و روزنامه‌نگاران صورت می‌گرفت.

   
  

اضافه نمودن به: Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
   پربیننده ها  
  نتیجه دوپینگ بازیکنان پرسپولیس، منفی است
  ایجاد مسیر BRT از حرم مطهر رضوی تا میدان توحید
  راه اندازی موزه‌ی شهید بابایی در قزوین
  بدهکاری 300میلیون تومانی شهرداری نوراباد
  انتشار پیام بسیار مهم سرلشکر سلیمانی به رهبر انقلاب تا ساعتی دیگر
  آموزش و پرورش خرمشهر قربانی سیاست زدگی
  "خط آسمان" در تهران رعایت نمی‌شود
  گرد و خاک در شهرداری کاشان
  بیرانوند جریمه می‌شود
  لزوم شرکت حق التدریسی ها در آزمون استخدامی
  در بحران کشورهای عربی با ایران، عراق بی طرف است
  آغاز دومین سمینار سطح بالای همکاری‌های ایران و اتحادیه اروپا
  داعش پایان یافت
  صدای پای زلزله درتهران
  بازتاب پیام سردار سلیمانی به رهبری در رسانه‌های جهان
  اعدام قاتل ستایش در زمانی نامشخص
  پایان طراحی مفهومی ماهواره «پارس۱»
  هوای تهران ناسالم است
  پیام تبریک لشکر فاطمیون
  اصفهان توان بازسازی مناطق زلزله زده را دارد
  اولتیماتوم دولت به دارندگان ارز
  واگذاری پروژه های سرمایه‌گذاری شهرداری سنندج به بخش خصوصی
  تلاش شهرداران برای کاهش آسیب های اجتماعی
  دخالت در انتخاب شهرداران
  بازدید استاندار آذربایجان‌شرقی از بازار تاریخی تبریز
  بازار تبریز برای رویداد۲۰۱۸ آماده می شود
  هشدار فرماندار همدان به شهردار
  تسریع در رفع مشکلات زلزله زدگان
  احداث سکوی زباله در محمد شهر
  جمع گرایی در شیراز فرهنگ سازی شود
  طرح شفاف سازی ساختاری و عملکرد مدیریت شهری
  هوای تهران ناسالم شد
  شفاف سازی درمدیریت سرلوحه کار قرار دارد
  آغاز جلسه تجدیدنظر مرتضوی
  توزیع 20 هزار غذای نذری در پایانه امام رضا (ع)
  آغاز رفت و روب «ثلاث باباجانی»
  وضعیت جمعی از قبول شدگان آزمون استخدامی شهرداری
  نظارت بیشتر بر نحوه ساخت و سازها در استان یزد
  تاکسی آنلاین در شهر ارومیه راه‌اندازی می‌شود
  سرپرست شهرداری بندر بوشهر انتخاب شد
  ذوب‌آهن و شهرداری جدال برای ماندن در کورس
  هزینه کرد برای موکب احمدبن موسی(ع) درست نیست
  جامعه نیازمند شادی است
  هشدار در خصوص دکل‌های فشار قوی برق در منطقه ۱۶
  تذکر خداکرمی به مسئولان
  درخواست ایجاد کمپین کانکس برای زلزله زدگان
  تنش در شورای شهر و شهرداری / توضیحات شهردار
  تنش در شورای شهر و شهرداری دهلران
  مرتضوی در دادگاه حاضر نشد
  صدور دفترچه درمانی تامین اجتماعی برای نوزادان
  گرگان نیازمند ایجاد پارکینگ‌های محله‌ای
  اولویت های تغییرات مدیریتی تبریز
  قاتل خاموش در لرستان قربانی گرفت
  سپاهان به دنبال جبران شکست
  ورود شورای شهر به پرونده‌ی سقوط تابلوی تبلیغاتی
  پاسخ ظریف به ادعاهای سعودی ها علیه ایران
  لزوم همکاری بنیاد مستضعفان برای ایجاد پارک در منطقه ۱۴
  ساماندهی رودخانه «شادچای» گلستان
  ۹۳ هکتار بافت فرسوده در مناطق حاشیه‌نشین کرج
  بیانیه ضد ایرانی اتحادیه عرب
  تعریض جاده ترانزیتی «آیت‌الله سعیدی» در محدوده شهر گلستان
  اعزام اکیپ امدادشهرداری اندیشه به مناطق زلزله‌زده
  مراسم هفتمین روز درگذشت جان باختگان زلزله
  جمع ‌آوری 1189 معتاد خیابانی در بندرعباس
  برخورد پژو ۲۰۶ با تیر برق
  جمع ‌آوری 1189 معتاد خیابانی در بندرعباس
  شورای پنجم رشت تاکنون نتوانسته‌ هیچ کاری برای مردم انجام دهد
  لزوم ارائه حمایت های روانی و اجتماعی پس از زلزله
  اروپا حساب خود را از آمریکا جدا کرد
  بیش از 80هزار زائر در منازل شهروندان مشهدی
  ساخت سردیس شهدای قیام پنجم آذر گرگان
  معرفی برترین‌های نخستین جشنواره تئاتر خیابانی خارگ
  آخرین وضعیت حکم پرونده پزشکی کیارستمی
  رهبر انقلاب از مناطق زلزله زده بازدید کردند
  دستورالعمل روسازی مسیر اتوبوس های تندرو
  کمبود کتابخانه عمومی در قم
  خبرهایی از استانداری کردستان
  اظهارنظر اردوغان درباره رضا ضراب
  بارش برف در استان آذربایجان غربی
  جمع آوری ۷۰۰ تن زباله از سرپل ذهاب
  وضعیت بافت تاریخی شیراز بهتر از کرمانشاه نیست
  برگزاری آیین شام غریبان امام رضا (ع)
  نتایج همه پرسی اقلیم کردستان باطل شد
  داستان دنباله دار کتابخانه شفت
  تخلف شهرداری در اعطای مجوز دو مجتمع تجاری
  فرصت شهرداری برای ارسال لایحه کمک به آسیب دیدگان
  قتل عام شمشادها در بهشهر
  تأکید سخنگوی شورای شهر کرمانشاه بر بحران های شهر
  انتصاب اولین مدیرِ زن در مناطق شهرداری اصفهان
  کمک نقدی شستا به زلزله‌زدگان غرب کشور
  عدم پرداخت بودجه۶ ساله خرید کتاب به کتابخانه ها
  تصویب دوفوریت طرح حمایت داوطلبانه شهرداری از شهروندان زلزله زده
  انتخاب مدیرعامل جدید باشگاه شهرداری ماهشهر
  دفن ۱۰۰میلیون تومان ازعوارض شهروندان در میدان امام رضا
  تخلیه 40 منزل مسکونی نا امن در اهواز
  خیابان های عریض مجهز به لاین دوچرخه میشوند
  استعفای دسته جمعی اعضای شوراهای اسلامی
  روستاهای زلزله‌زده ثلاث باباجانی پاکسازی شد
  نگهداری متکدیان ایلام در اردوگاه موقت
  خریداری ۶ دستگاه ماشین برای حمل زباله شهری
 
 
 
::  پیوندها ::  نسخه تلکس
© شهردارآنلاین1396
info@shahrdaronline.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار