شهردارآنلاين :: پايگاه جامع خبري مديريت شهري : توسعه حمل‌ونقل همگاني تنها، نرم و آهسته
دوشنبه، 20 بهمن 1399 - 05:38 کد خبر:61905
يادداشت شهاب‌الدين كرمانشاهي- استاد برنامه‌ريزي حمل‌ونقل شهري اضافه شدن ۱۱۰ اتوبوس و ميني‌بوس جديد به ناوگان حمل‌ونقل همگاني تهران خبر خوبي است؛ ولي اين تعداد براي پايتخت كشور با چنين وسعتي و جمعيتي كه در روز به بيش از ۱۳ميليون نفر مي‌رسد، كافي نيست. با اين حال، افزايش ظرفيت در ناوگان حمل‌ونقل همگاني بارقه‌هاي اميد به رعايت بهتر فاصله‌گذاري اجتماعي در سيستم حمل‌ونقل همگاني تهران را روشن نگه‌مي‌دارد. اما لازم است فرايند نوسازي ناوگان تسريع شود. در كنار تلاش شهرداري، دولت هم بايد به درستي به تكاليفش عمل كند تا تغييرات محسوس‌تري مشاهده شود. البته هرچند اين روزها به‌دليل شيوع بيماري كرونا، افزايش ظرفيت مورد توجه است اما در عين حال، كاهش انتشار آلاينده‌ها نيز مي‌تواند با افزايش بهره‌وري و جايگزيني ناوگان فرسوده در ساعاتي از روز به‌دست آيد؛ يعني به‌عبارتي با مديريت صحيح بهره‌وري مي‌توان در ساعات پيك روز، از يكسو خدمات بهتري ارائه كرد و از سوي ديگر ترافيك و آلودگي هوا را كاهش داد. نكته ديگر آنكه هر اتوبوس يا ميني‌بوس در سيستم حمل‌ونقل همگاني تهران روزانه بين ۱۵۰ تا ۲۰۰ كيلومتر مسافت را مي‌پيمايد. طبيعي است با توجه به پيمايش قابل توجه اين وسايل، اولويت نوسازي آنها نيز ضرورت بالايي دارد. هر دو هدف بهبود فاصله‌گذاري اجتماعي و بهبود كيفيت هوا، اهدافي است كه از منظر ملي هم مورد توجه است. به‌نظر مي‌رسد، لازم است دولت نيز به شهرداري تهران در اين حوزه كمك كند. كاهش درآمدها از يكسو و افزايش بي‌سابقه هزينه‌ها فشار شديدي را به مديريت شهري وارد كرده و نمي‌توان انتظار داشت در اين شرايط بحراني بدون كمك‌هاي ملي، شهرداري‌هاي كلانشهرها بتوانند يك‌تنه براي حل مسائل گسترده حوزه حمل‌ونقل اقدام كنند. همچنين، توجه به معيشت رانندگان بخش حمل‌ونقل همگاني كه اقتصاد خانواده‌شان به‌شدت تحت‌تأثير شرايط بحران شيوع كوويد-۱۹ است نيز از وظايف دولت است. از سوي ديگر، شهرداري‌ها در كنار سرمايه‌گذاري براي نوسازي، بايد اقدامات نرم‌افزاري را نيز در راستاي افزايش بهره‌وري به‌خصوص در دوران سخت اقتصادي مورد توجه قرار دهند. استفاده از ظرفيتي كه فناوري اطلاعات و ارتباطات در اختيار مديريت شهري قرار داده است امكان برنامه‌ريزي‌هاي تركيبي بين‌بخش‌هاي مختلف حمل‌ونقل همگاني و يكپارچگي بيشتر در اين بخش را فراهم كرده است. همكاري اتوبوسراني و تاكسيراني مي‌تواند مشكل ساعت اوج خطوط تاكسيراني را تقليل دهد و در كنار آن مشكل خطوط كم مسافر اتوبوسراني را هم با شيوه‌اي نسبتاً كم هزينه حل كند. از سوي ديگر بخشي از ناوگان اتوبوسراني در ساعات پيك مسافر مي‌توانند براي كاهش فشار از روي خطوط مترو مورد استفاده قرار گيرند. به‌صورت خلاصه افزايش بهره‌وري يكي از اقدامات كليدي است كه در حوزه حمل‌ونقل همگاني بيش از پيش بايد مورد توجه قرار گيرد. توجه به حمل‌ونقل همگاني به‌عنوان يكي از عوامل كاهش فقر و جدا افتادگي اجتماعي به‌خصوص در مقياس منطقه شهري از وظايف دولت است. دولت در بخش حمل‌ونقل منطقه‌اي بايد به‌صورت فعال وارد كار شود و ظرفيت‌هاي لازم براي توسعه اينگونه از حمل‌ونقل كه از نظر قانوني خارج از حيطه وظايف شهرداري‌هاست را فراهم كند. در مقابل مديريت شهري بايد به اصول اقتصادي و عدالت اجتماعي در سياستگذاري توسعه حمل‌ونقل همگاني به‌صورت همزمان توجه كند. قيمت‌گذاري نادرست باعث از بين رفتن خدمات حمل‌ونقل همگاني مي‌شود و تخصيص يارانه بي‌رويه هم اتلاف منابع را در پي دارد. تنها ارزان بودن خدمات حمل‌ونقل همگاني كافي نيست؛ خدمات با كيفيت، با قيمت منصفانه و همسو با خواسته‌هاي مشتريان اهميت فراواني دارد. پس يارانه در بخش حمل‌ونقل همگاني بايد هدفمند و براي اقشار آسيب‌پذير اختصاص يابد. اين در حالي است كه سرمايه‌گذاري صحيح در حوزه حمل‌ونقل همگاني باعث ايجاد منافع اقتصادي و اجتماعي و همچنين زيست‌محيطي به‌صورت توامان خواهد شد.