شهردارآنلاين :: پايگاه جامع خبري مديريت شهري : چرا نبايد نمك دريا خورد؟
شنبه، 4 اسفند 1397 - 09:16 کد خبر:60611
شهردارآنلاين: نمك دريا و سنگ نمك يد كافي ندارند، ضمن آن كه ممكن است فلزات سنگين هم در خود داشته باشند كه گاهاً سرطان‌زا است و خطر بزرگي براي جامعه به حساب مي‌آيد.


رئيس دفتر تحقيقاتي ريزمغذي‌ها در پژوهشكده غدد درون‌ريز و متابوليسم با بيان نتايج پايش‌ برنامه كشوري پيشگيري و كنترل اختلالات ناشي از كمبود يد از سال 1368 تا 1393، از انجام ششمين پايش ملي اختلالات ناشي از كمبود يد در سال آينده خبر داد و تأكيد كرد: نمك يددار تصفيه شده بهترين نمك براي همه افراد است. اين در حالي است كه تبليغات براي مصرف سنگ نمك يا نمك دريا، سودجويانه است و اختلالات ناشي از كمبود يد را به جامعه برمي‌گرداند.

حسين دلشاد در گفت‌وگو با ايسنا، "يد" را يكي از عناصر شيميايي در پوسته زمين معرفي كرد و گفت: اين ماده بر اثر جاري شدن باران يا ريزش سيلاب، از پوسته زمين شسته شده و به آب درياها و اقيانوس‌ها راه پيدا مي‌كند.

وي يد را يكي از عناصر ضروري براي ساختن هورمون‌هاي تيروئيد در حيوان و انسان دانست و توضيح داد: هورمون‌هاي تيروئيد در كنترل متابوليسم سلول‌هاي بدن نقش اساسي دارند و به طور كلي كمبود يد منجر به كاهش سنتز يا ساخته شدن و ترشح هورمون‌هاي تيروئيد مي‌شود كه بر اين اساس كمبود يد يكي از معضلات نوع بشر به حساب مي‌آيد.

عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي ادامه داد: جلوگيري از كمبود يد همچنين يكي از شاخص‌هاي پيشگيري از آسيب‌هاي مغزي در دنياي امروزي تلقي مي‌شود. اين از آن جهت است كه يد و هورمون‌هاي تيروئيد، براي رشد و نمو سيستم اعصاب مركزي جنين‌هاي در حال رشد بسيار ضروري است؛ بنابراين كمبود يد و در نتيجه كمبود توليد هورمون‌هاي تيروئيد در زنان باردار، باعث عقب ماندگي‌هاي ذهني و اختلالات اعصاب مركزي جنين و نوزاد در آينده خواهد شد.

دلشاد در عين حال متذكر شد: كمبود يد عملكرد تيروئيد را دچار اختلال مي‌كند و بر حسب آن كه اين كمبود در چه زماني حاصل شده يا بر اساس شدت آن، عوارض و تغييرات متعددي در بدن ايجاد مي‌شود كه به آن‌ها "اختلالات ناشي از كمبود يد" مي‌گويند.

وي با اشاره به اينكه كمبود خفيف يد معمولاً بدون علامت است، خاطرنشان كرد: اين در حالي است كه در كمبود متوسط يا شديد، ابتدا بزرگي غده گواتر ايجاد مي‌شود كه اين علامت نيز گاهي بدون اختلال در عملكرد غده تيروئيد است.

اين فوق تخصص بيماري‌هاي غدد درون‌ريز و متابوليسم توضيح داد: در موارد كمبود شديد يد، عملكرد غده تيروئيد هم دچار اشكال مي‌شود و بيمار علاوه بر بزرگي غده تيروئيد يا گواتر، به كم كاري غده تيروئيد نيز دچار خواهد شد؛ به ويژه بيشترين اختلالات زماني به وجود مي‌آيد كه ميزان يد دريافتي در زنان باردار كافي نباشد.

دلشاد تأكيد كرد: در شرايط بارداري، هم مادر و هم جنين نياز به دريافت يد دارند و كمبود آن موجب پيامدهاي ناگواري براي مادر و جنين خواهد شد. در موارد شديد كمبود يد و كم كاري تيروئيد، نوزادان ممكن است داراي كم كاري بسيار شديد غده تيروئيد باشند كه اصطلاحاً به آن بيماري "كرتينيسم" گفته مي‌شود.

وي در خصوص مقادير استاندارد يد دريافتي گفت: سازمان بهداشت جهاني براي رشد طبيعي در گروه‌هاي سني مختلف، مقادير مختلف يد را تعيين كرده است. اين مقدار براي كودكان زير ۱۲ سال روزانه بين ۹۰ تا ۱۲۰ ميكروگرم؛ براي افراد بالاي ۱۲ سال روزانه ۱۵۰ ميكروگرم و براي زنان باردار و شيرده روزانه ۲۵۰ ميكروگرم است.

رئيس دفتر تحقيقاتي ريزمغذي‌ها در پژوهشكده غدد درون‌ريز و متابوليسم يادآور شد: اگر فردي در مقاطع سني مختلف، كمتر از مقدار توصيه شده يد مصرف كند، در طولاني مدت به اختلالات ناشي از كمبود يد دچار خواهد شد.

۳۰ درصد دانش‌آموزان جهان، دچار كمبود يد

‏‬ اقدام به پايش گواتر در ايران از سال ۱۳۶۸

دلشاد سپس به وضعيت جهاني مصرف يد پرداخت و توضيح داد: تا قبل از ۱۹۹۰ ميلادي، چند كشور محدود از جمله سوئيس و بعضي كشورهاي اسكانديناوي، استراليا، آمريكا و كانادا به طور كامل عاري از كمبود يد بودند. بعد از سال ۱۹۹۰، پژوهش‌هاي قابل توجهي براي بهبود دريافت يد جوامع انجام شد.

وي در همين زمينه اظهار كرد: در حال حاضر حدود دو سوم جمعيت جهان تحت پوشش تغذيه با نمك يد دار هستند. بر اساس آخرين گزارش يونيسف، دريافت يد حدود ۳۰ درصد از ۴۱ ميليون دانش‌آموز دنيا كافي نيست. ۵.۲ اين دانش‌آموزان دچار كمبود شديد يد و ۸ درصد آن‌ها دچار كمبود متوسط يد هستند.

عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي افزود: ۷۵ ميليون از كودكان دچار كمبود يد، در جنوب شرقي آسيا و ۵۸ ميليون از آن‌ها در قاره آفريقا ساكن هستند. در سال ۱۳۶۸ جمهوري اسلامي به عنوان اولين كشور منطقه اقدام به پايش گواتر و ديگر جنبه‌هاي كمبود يد در سطح ملي كرد.

ايران؛ نخستين كشور منطقه در كنترل كمبود يد

دلشاد يادآور شد: از سال ۱۳۶۸ تاكنون پنج پايش ملي براي اختلالات ناشي از كمبود يد انجام داديم. تا قبل از انقلاب اسلامي، كمبود يد و اثرات ناشي از آن در طيف وسيعي از اختلالات باليني و يكي از مشكلات بهداشتي و تغذيه‌اي كشور بود؛ به عبارتي حدود سه چهار دهه قبل، ايران در بين كشورهاي دچار كمبود شديد يد قرار داشت.

وي تشريح كرد: در سال ۶۸ اولين اقدام براي بررسي كمبود يد، ابتدا در تهران و روستاهاي اطراف آن انجام شد. مطالعات بعدي در استان‌هاي مختلف نشان داد كمبود يد نه تنها در تهران، بلكه در اكثر استان‌هاي كشور به صورت شديد وجود دارد.

اين فوق تخصص بيماري‌هاي غدد درون‌ريز و متابوليسم خاطرنشان كرد: در حدود سال‌هاي ۱۳۷۰ الي ۷۲، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي كمبود يد را به عنوان يكي از معضلات بهداشتي كشور تلقي كرد و آن را در اولويت بررسي خود قرار داد. در آن زمان راه‌حل‌هاي متعددي براي كنترل كمبود يد در كشور پيشنهاد شد. با توجه به آن كه در اكثر كشورهاي دنيا مؤثرترين راهكار مبارزه با اختلالات ناشي از كمبود يد استفاده از نمك يددار بود، در سال ۱۳۶۸ تهيه نمك يد دار در ايران آغاز شد.

دلشاد ادامه داد: در سال ۱۳۷۵ هشت سال پس از يد رساني استاني، دومين پايش كشوري دانش آموزان انجام شد. در پايش اول كه در سال ۶۸ انجام شده بود، شيوع گواتر ۵۸ درصد بود و "ميانه يد ادرار" به عنوان شاخص يد دريافت شده، پايين بود (كمتر از ۴۰ يا ۵۰ ميكروگرم در ليتر). اين در حالي است كه در پايش دوم، شاخص ميانه يد ادرار بهبود پيدا كرده و به ۲۰۰ ميكروگرم در ليتر رسيده بود.

وي ميانه يد ادرار كمتر از ۱۰۰ ميلي گرم در ليتر، در دانش‌آموزان را نشاني بر كمبود يد دريافتي عنوان و اظهار كرد: در سال ۲۰۰۰ ميلادي، كشور ايران از طرف دفتر منطقه‌اي مديترانه شرقي به عنوان كشور عاري از كمبود يد شناخته شد و اولين كشور در منطقه بود كه توانست كنترل كمبود يد را از طريق توزيع همگاني نمك يد دار بر عهده بگيرد.

شيوع كمتر از ۵ درصد گواتر در سال ۸۶

معرفي‬ ايران به عنوان جامعه عاري از اختلالات كمبود يد

عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي اضافه كرد: در سال ۱۳۸۰، سومين پايش در بين دانش آموزان تمام استان‌هاي كشور انجام شد كه بر اساس نتايج آن شيوع گواتر به ۱۰ درصد كاهش پيدا كرده بود. همچنين ميانه يد ادرار دانش آموزان به حدود ۱۷۰ ميكروگرم در ليتر رسيده بود.

دلشاد يادآور شد: نتايج پايش‌ها نشان داد مصرف يد در طي سال‌ها كنترل شده و نتايج آن طي دو دهه پايدار بوده است. اين در حالي است كه در بسياري از كشورهاي پيشرفته دنيا، بعد از سال‌ها كنترل مصرف يد و قطع پايش‌هايدوره‌اي، بعد از مدتي دوباره با مشكل مواجه شدند.

وي با اشاره به اينكه در كشورمان در حدود سال‌هاي ۷۰ ،۷۲ كميته كشوري مبارزه با اختلالات ناشي از كمبود يد در وزارت بهداشت تشكيل شد، يكي از استراتژي‌هاي كميته فوق را پايش ۵ ساله وضعيت يد دريافتي جامعه در بين دانش آموزان اعلام كرد و توضيح داد: دانش‌آموزان از اين جهت معيار پايش يد دريافتي قرار مي‌گيرند كه دسترسي به آن‌ها راحت‌تر است. علت ديگر آن است كه يد دريافتي آن‌ها از نمك خانوار تأمين مي‌شود.

اين فوق تخصص بيماري‌هاي غدد درون‌ريز و متابوليسم اضافه كرد: در سال ۱۳۸۶، چهارمين پايش انجام شد. در آن زمان شيوع گواتر در دانش آموزان مدارس به كمتر از ۵ درصد رسيده بود. اگر شيوع گواتر ناشي از كمبود يد در جامعه‌اي به كمتر از ۵ درصد برسد، مي‌توان آن جامعه را به عنوان جامعه عاري از اختلالات كمبود يد معرفي كرد. همچنين ميانه يد ادرار دانش‌آموزان به ۱۴۰ ميكرو گرم در ليتر رسيده بود.

دلشاد در رابطه با علت كاهش تدريجي ميانه يد ادرار در بين دانش‌آموزان، علي‌رغم يد رساني، توضيح داد: در اوايل به منظور آن كه عمل يد رساني سريع‌تر صورت گيرد و با توجه به اينكه نمك يددار هنوز توليد نشده بود، در اكثر استان‌ها يد مورد نياز مردم از طريق روغن‌هاي يددار تأمين مي‌شد. اين روغن‌ها نسبت به نمك يددار داراي مقادير بالاتر يد بودند و اين باعث شد ميانه يد ادرار دانش‌آموزان بعد از پايش اول و دوم كاهش پيدا كند؛ كه البته اين ميزان كاهش نگران كننده نبوده است.

استفاده از سنگ نمك يا نمك دريا؛ ممنوع

تبليغات جنبه سودجويانه دارد

وي همچنين با اشاره به اينكه افراد در طول زمان به طور ناخواسته نمك كمتري مصرف مي‌كنند، تصريح كرد: متأسفانه در جامعه كنوني ما سنگ نمك و سنگ دريا تبليغ مي‌شود كه تبليغات درستي نيست. نمك دريا و سنگ نمك يد كافي ندارند، ضمن آن كه ممكن است فلزات سنگين هم در خود داشته باشند كه گاهاً سرطان‌زا است و خطر بزرگي براي جامعه به حساب مي‌آيد.

رئيس دفتر تحقيقاتي ريزمغذي‌ها در پژوهشكده غدد درون‌ريز و متابوليسم با تأكيد بر آن كه نمك يددار تصفيه شده بهترين نمك براي همه افراد است، خاطرنشان كرد: از همه مردم مي‌خواهيم به جاي نمك يددار از نمك دريا يا سنگ نمك استفاده نكنند چرا كه كاهش يد موجود در سنگ نمك يا نمك دريا باعث مي‌شود اختلالات ناشي از كمبود يد مجدداً برگردد. تبليغات براي استفاده از سنگ نمك يا نمك دريا از سوي افراد سودجو و غيرمتخصص انجام مي‌شود و بيشتر براي سودجويي است.

دلشاد با اشاره به انجام پنجمين پايش ملي اختلالات ناشي از كمبود يد در سال ۹۳، گفت: در پنجمين پايش، ميانه يد ادرار دانش آموزان ۱۶۰ ميكروگرم در ليتر بود. در اين پايش با توجه به آن كه شيوع گواتر در پايش سال ۸۶ به كمتر از پنج درصد رسيده بود، ميزان شيوع گواتر را اندازه‌گيري نكرديم و البته حاصل پايش‌هاي قبلي نشان‌دهنده اين بود كه اكثر جامعه يد مورد نياز را دريافت مي‌كند.

وي در پايان اضافه كرد: سال آينده نيز ششمين پايش ملي اختلالات ناشي از كمبود يد در كشور انجام خواهد شد./ ايسنا