شهردارآنلاين :: پايگاه جامع خبري مديريت شهري : حريم تهران به 6 هزار كيلومتر رسيده است
دوشنبه، 8 بهمن 1397 - 09:30 کد خبر:60341
شهردارآنلاين: چالش‌هاي فراواني كه امروز حريم تهران با آن دست به گريبان بوده و سرعت آن نيز روزانه رو به افزايش است نيازمند كنار گذاشتن نگاه حفاظتي و شكل‌گيري گفتمان‌هاي جديد اقتصاد سياسي است.


به گزارش مركز مطالعات و برنامه‌ريزي شهر تهران، رحيم سرور استاد دانشگاه علوم‌ تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي در نشست علمي-تخصصي «سناريوهاي مديريت يكپارچه حريم پايتخت با تأكيد بر ارزيابي تأثيرات اجراي طرح جامع حريم پايتخت» كه صبح شنبه، 6 بهمن در مركز مطالعات و برنامه‌ريزي شهر تهران برگزار شد تاريخچه‌اي از خاستگاه و روند شكل‌گيري طرح جامع حريم شهر تهران ارائه كرد .

وي از افزايش حريم تهران به 6 هزار كيلومتر خبر داد و گفت: اين در حالي است كه در آخرين اسناد بالادستي اين رقم تنها يك هزار و 200 كيلومتر بوده؛ در عين حال 24 شهر در حريم تهران شكل گرفته كه 4 شهر آن به تازگي در تقسيمات كشوري لحاظ و مجوز شكل‌گيري نيز گرفته‌اند كه اين نشان از نگاه جزيره‌اي، رانتي و بخشي دارد.

وي رشد جمعيت در حريم تهران را 6 درصد عنوان و خاطرنشان كرد: اين رقم در شهر تهران 2 درصد است؛ 300 هزار نفري كه به تازگي از تهران به دلايل عمده اقتصادي كوچ كرده‌اند به حاشيه شهر رفته‌اند و در همين مناطق سكونت گزيده‌اند.

اين استاد دانشگاه وضعيت حريم تهران را بحراني توصيف و تصريح كرد: در شرايط اين چنيني نمي‌توانيم منتظر ابلاغ طرح جامع حريم بمانيم بنابراين بايد برنامه‌هايي مجزا براي شرايط پيش و پس از تصويب طرح جامع داشته باشيم.

وي از انجام اقدامات جدي در خصوص دو طرح مهم «مديريت يكپارچه حريم پايتخت» و «ساختاري حريم پايتخت» خبر داد و گفت: به نظر مي رسد برون داد اين دو طرح بتواند شهر را از وضعيت كنوني خارج كند.

اين پژوهشگر در بخش ديگري از ارائه نتايج پژوهش خود به تحليل و بررسي 70 روند در اين خصوص اشاره كرد و افزود: 4 تحليل كلان سياستي شامل تحليل كالبدي، فضايي، اقتصادي و سياسي مبناي آينده پژوهشي اين روندها قرار گرفته‌ است.

سرور با بيان اينكه زنگ هشدار حريم تهران به صدا درآمده است، گفت: در بازه زماني 90 تا 95 يك ميليون و 100 هزار نفر به پهنه حريم اضافه شده‌اند كه خود نشان از وجود رانت زمين و منافع فردي و ملي در اين پهنه است.

وي اجراي ناقص طرح جامع را هم مثبت ارزيابي كرد و گفت: اين طرح مسير و نقشه راه را هر چند ابهام آلود براي متوليان و عاملان مشخص نموده و خطوط اصلي را براي پيش برد مصوبات شوراي عالي معماري و شهرسازي مهيا كرده است.

اين استاد دانشگاه وضعيت كنوني حريم تهران را شكننده توصيف كرد و گفت: بايد بسيار حساس باشيم كه سناريويي غير از آينده مطلوب رخ ندهد و براي اين مهم بايد قوانين لازم تصويب و رويه‌هاي نظارتي نيز شكل بگيرد.

در ادامه اين نشست غلامرضا كاظميان عضو هيئت علمي دانشكده مديريت دانشگاه علامه طباطبايي نخستين مسأله كليدي حريم را مربوط به امتناع كنشگران از مديريت اين موضوع به دليل ذينفع بودن دانست و گفت: متأسفانه ارده‌اي براي استقرار مديريت حريم وجود ندارد و نهادهايي مانند وزارت كشور، شهرداري، جهادكشاورزي ، شهرك‌هاي صنعتي و بخش خصوصي به گونه‌اي همگرايي در تفرق دارند و نه يكپارچگي.

كاظميان دومين مسأله را تنوع و تعدد برنامه‌ها در خصوص حريم تهران عنوان و تصريح كرد: برخلاف اينكه برنامه‌ها، طرح‌ها و پروژه‌هاي فراواني درباره حريم تهران انجام شده است اما كم‌ترين توفيق را در اين زمينه داشتيم و عليرغم اينكه با سندروم برنامه در اين موضوع مواجه‌ايم هيچ طرح جديدي جوابگو براي حل مشكل حريم تهران نيست.

وي بر توجه همزمان به دو سطح سياست‌گذاري و عملياتي درباره حريم شهر تهران تأكيد و خاطر نشان كرد: متأسفانه فرآيندهاي كلان حريم به سمت واگرايي و نه يكپارچگي است.

كاظميان با اشاره به افزايش سرعت خروج ساكنان به بيرون شهر گفت: هم اكنون شاهد افزايش خروج واحدهاي توليدي به بيرون از شهر و به حاشيه رفتن آن‌ها هستيم كه همه اين‌ اتفاقات به افزايش متقاضيان ساخت و ساز خرد در حريم شهر مي‌انجامد؛ اين به غير از ساخت و سازهاي سازمان يافته‌اي است كه ساختار قدرت هسته‌هاي اوليه آن را در حاشيه شهر مي‌گذارد.

وي در ادامه شهرفرودگاهي را ايده بسيار خوبي توصيف كرد كه در عين كاركردهاي مناسب به تفرق بيشتر در حاشيه مي‌انجامد اما براي حاشيه شهري مانند تهران چاره‌ساز نيست و تهران توان مواجه با ساختارهايي كه جرقه ايجاد مگامال‌ها و مراكز بزرگ‌تر از آن را در اطراف تهران مي‌زند ندارد.

اين استاد انشگاه راهكار برون رفت از وضعيت كنوني را باز تعريف حريم شهر تهران و كاركرد آن دانست و گفت: البته اين بازتعريف با مقاومت‌هاي ساختاري فراواني مواجه خواهد بود با اين حال محقق شدن اين امر به يكپارچگي فضايي و سياستي كمك خواهد كرد.

در ادامه رضا بصيري مدير مطالعات و برنامه‌ريزي خدمات شهري و محيط زيست مركز مطالعات، طرح جامع شهر تهران را داراي سه نقش كلي دانست و گفت: اين نقش‌ها شامل نقش ملي و فراملي به عنوان پايتخت ايران، نقش مياني و منطقه‌اي و همچنين در ابعاد خردتر نقش محلي براي زيست شهروندان تهراني است كه منبعث از اين نقش‌ها، ذي‌نفعاني وجود دارند كه گاه تعارض‌هايي نيز با يكديگر دارند كه يكي از اين تعارض‌ها حريم شهر تهران است كه ريشه آن مربوط به قبل از دهه 30 است.

بصيري به طرح ساماندهي حريم پايتخت اشاره كرد و گفت: عليرغم مفيد بودن اين طرح بسترهاي لازم براي تصويب و اجرايي شدن آن در شوراي عالي معماري شهرسازي فراهم نبود و علت آن هم عدم آشنايي اعضاي اين شورا با مفاهيم جديد نظري است كه موجبات مخالفت با طرح را فراهم مي‌آورد.

وي افزود: اولين گام تغيير در رويكرد نظري به حريم تهران است؛ در هيچ كجاي دنيا نگاه كاملا حفاظتي به حريم وجود ندارد و عمدتا رويكرد‌ها توسعه‌اي است اما توسعه همراه با ملاحظات خاص اكولوژيك.

وي همچنين بر باز تعريف مفهوم حريم تأكيد و خاطرنشان كرد: بايد در ساختار سازماني و قدرتي نيز استحاله‌اي ايجاد شود به جز شهرداري، وزارت كشور هم بايد متوجه آن باشد.

به گفته‌ي وي حريم يكي از بسترهايي است كه ارزش مصرف را به عنوان يكي از مفاهيم اقتصادي به خوبي در خود متجلي مي‌كند و اين ارزش استفاده كمابيش به تمامي بازيگران اين صحنه تعلق دارد در حالي كه ما تاكنون تنها به جلوگيري از ارزش مبادله توجه كرده‌ايم در صورتي كه از اين طريق مي‌توان با ذي‌نفعان وارد گفت وگو شد.

وي تصريح كرد: ما در بحث حريم نيازمند پارادايم شيفتي هستيم كه اقصاد سياسي حريم را تعريف كند و مادامي كه اين تغيير ايجاد نشود وضعيت حريم به همين منوال خواهد بود./شهرنوشت