شهردارآنلاين :: پايگاه جامع خبري مديريت شهري : غرور ملي فداي پوشك؟
دوشنبه، 26 شهریور 1397 - 02:55 کد خبر:57331
محمد فاضلي


تب پوشك يكباره همه را گرفت. فضاي مجازي از لطيفه‌هاي پوشكي پر شد و جماعت تازه انگار يادشان آمد كه در اين مملكت مواد اوليه ساخت پوشك هم وارداتي است. جماعتي ديگر يادشان افتاد پوشك را به نماد تحقير جامعه و حيثيت ايراني تبديل كنند. رسانه هم بر اين تحقير دميد و نخبگان سكوت كردند و همراه شدند. غرور ملي تحقير(پوشك‌مال) شد. اين ماجرا را اما مي‌شود از زاويه ديگري هم نگريست. منابع مختلف بازار پوشك جهان تا سال 2020 را 60 ميليارد دلار در سال برآورد كرده‌اند. بازار پوشك ايران را اگر با بازار جهاني آن(حدود 60 ميليارد دلار) مقايسه كنيم، نتيجه جالبي حاصل مي‌شود. مواد سلولزي(عمدتا خمير پالپ) و مواد سوپرجاذب(موادي كه چندين برابر حجم خودشان آب جذب مي‌كنند) حدود 50 درصد وزن هر پوشك را شامل مي‌شوند. ارزش دلاري واردات سوپرجاذب‌ها در سال 1396 معادل 72 ميليون دلار، خمير پالپ و تيشو(از مواد سلولزي) نيز جمعا 11 ميليون دلار و چسب 667 هزار دلار بوده است. جمع واردات اين مواد حدود 90 ميليون دلار مي‌شود. آمار گمرك نيز نشان مي‌دهد امسال بيش از ۹۰ ميليون دلار ارز به واردات مواد اوليه پوشك اختصاص يافته است. دقت كنيد كه در بازار حدود 60 ميليارد دلاري سهم ايران فقط 90 ميليون دلار مواد اوليه است.

اگر اين مقدار را 50 درصد ارزش پوشك‌هاي توليدي در ايران محاسبه كنيم، ارزش توليد پوشك در ايران 180 ميليون دلار مي‌شود. اين ميزان معادل3/0 درصد از ارزش بازار جهاني است. يعني بازار جهاني پوشك حدود 334 برابر بازار پوشك ايران است. به مدير اجرايي يكي از بزرگ‌ترين شركت‌هاي توليد پوشك دقت كنيم كه مي‌گويد «متاسفانه ما خمير سلولزي را به دليل نبود منابع سلولزي و شرايط اكولوژي كشور نداريم» و درخصوص پودر جاذب هم مي‌گويد «پودر جاذب هم يك پليمر اكريليك است كه آن هم در كشور ما توليد نمي‌شود». مصاحبه اين مدير اجرايي صنعت پوشك به علاوه اطلاعات مقايسه بازار ايران و بازار جهاني پوشك چند سوال پيش روي ما قرار مي‌دهد.

اول، آيا ما ايرانيان بايد بابت نداشتن خمير سلولزي كه ماده‌اي طبيعي است و در كشور ما وجود ندارد يا منابع آن كافي نيست، شرمنده باشيم؟ دوم، وقتي ارزش بازار داخلي پوشك در ايران فقط 3/0 درصد كل بازار جهاني است، آيا منابع ملي را بايد براي ساخت كارخانجات توليد مواد اوليه پوشك بايد صرف كرد؟ آيا شركت‌هاي خصوصي به دليل منطق اقتصادي ناشي از كم بودن ارزش بازار مواد اوليه پوشك از سرمايه‌گذاري روي توليد آنها به درستي خودداري نكرده‌اند؟ سؤال، آيا ما در در كسب فناوري توليد مواد اوليه پوشك ناتوان هستيم و خود را تحقير مي‌كنيم يا چون اقتصاد در اين بخش در اختيار بخش خصوصي بوده و از منطق درست اقتصادي پيروي كرده است، هزينه توليد كالايي غيراستراتژيك در مقياس بازار اندك، بر منابع ملي تحميل نشده است؟ به‌رغم توسعه كاربرد سوپرجاذب‌ها، هنوز نزديك به 80 درصد اين مواد در ساخت پوشك مصرف مي‌شود. آيا ما بايد دست به خودزني بزنيم و به دليل كردار اقتصادي درست بخش خصوصي در واردات مواد اوليه پوشك با قيمتي احتمالا پايين‌تر از توليد داخلي همين محصولات، به جاي توليد محدود آن در داخل، خود را محقر و ناتوان تلقي كنيم؟ اشتباه سياست‌گذار در گمرك يا سياست ارزي را بايد نقد كرد، اما تحقير و پوشك‌مال كردن حيثيت و غرور ملي به خاطر رعايت منطق اقتصادي، خودزني است.

اين خودزني در فضايي رخ مي‌دهد كه نخبگان سكوت مي‌كنند و با عامه مردم همصدا مي‌شوند و رسانه به عوض آنكه روشنگر باشد و مسأله را بزرگ‌تر از آنچه هست جلوه ندهد، در سر دعوايي سياسي، پوشك را ابزار زدن دولت و تحقير ملي قرار مي‌دهد. آيا ما فرزندانمان را با حس زندگي در كشوري كه قادر نيست پوشك توليد كند بزرگ مي‌كنيم؟ سياست ارزي يا گمركي و حتي فساد احتمالي مسبب اخلال در واردات مواد اوليه پوشك را بايد با جديت نقد كرد، اما اين حس را به جامعه ندهيم كه ما مردمان حقيري هستيم كه از پس توليد مواد اوليه پوشك برنمي‌آييم. غرور ملي را پوشك‌مال نكنيم و مسأله‌ها را آنچنان كه هستند بنگريم. سوال اصلي درباره پوشك نيست، درباره جامعه‌اي است كه نخبگان و رسانه‌اش چنين بي‌تفاوت و مخرب شده‌اند.

استاد دانشگاه