شهردارآنلاين :: پايگاه جامع خبري مديريت شهري : تا كي بايد به كودكانمان تجاوز شود
شنبه، 30 تیر 1397 - 06:28 کد خبر:54965
شهردارآنلاين: امان الله قرايي جامعه شناس معتقد است كه «ما در آموزش‌وپرورش كشورمان هيچ آموزش رفتار و عملكرد اجتماعي به دانش‌آموزان نداشتيم. تنها روشي كه ما از اين نظام آموزشي مي‌بينيم يك رفتار ماشيني معلم مداري و معلم محوري است.»


نظام آموزشي در ايران قديمي و غير كارآمد است؛ به ويژه در حوزه مهارت آموزي اجتماعي به دانش آموزان. اين مسئله اي است كه بسياري از كارشناسان حتي وزير آموزش و پروش هم بر آن تاكيد دارد.

هفته گذشته سيدمحمد بطحايي وزير آموزش و پرورش با تاكيد بر خالي بودن جاي مهارت اجتماعي در كلاس‌هاي درسي، گفت: «بايد در كلاس‌ها مهارت بلند كردن يك زمين خورده، صبوري، تحمل در برابر سختي ها و نگاه به چشم انداز و افق ها و از خودگذشتگي را با دانش آموزان تمرين كنيم.»

خالي بودن جاي اين موارد در كلاس‌هاي درس ما معنا و مفهومي جز اين ندارد كه دانش آموزان ما مهارت هاي اجتماعي را در طول دوران تحصيل فرا نمي‌گيرند و نسلي كه فاقد مهارت‌هاي اجتماعي باشد قطعا نمي‌تواند كمكي به رشد و تعالي جامعه موثر  كنند. اينكه اين صحبت‌ها از زبان عالي ترين مقام آموزشي كشور مطرح مي شود نشان از اين دارد كه بحران جدي‌تر از هميشه شده است.

امان الله قرايي مقدم جامعه شناس و استاد دانشگاه در گفت‌وگو با جامعه ايراني ضمن انتقاد از روش آموزشي حاكم بر نظام آموزش و پرورش تاكيد مي‌كند: . مسلم است كه آموزش و پروش بايد از حالت ماشيني خارج شود و به سمت پرسش و پاسخ و روش سقراطي، روش حل مسئله، روش مكاشفه حركت كند. ما بايد خانه‌تكاني آموزشي انجام دهيم.

فرزندانمان را وظيفه مدار و مسئوليت‌پذير بار نمي‌آوريم

در خبرها داشتيم كه وزير آموزش‌وپرورش با تأكيد بر اينكه بايد در كلاس‌ها مهارت بلند كردن يك زمين‌خورده، صبوري، تحمل در برابر سختي‌ها و نگاه به چشم‌انداز و افق‌ها و ازخودگذشتگي را با دانش‌آموزان تمرين كنيم گفتند كلاً جاي مهارت‌هاي اجتماعي در كلاس‌هاي درسي ما بسيار خالي است. نظر شما دراين‌باره چيست؟

بنده طي سخنراني مكه در محضر اساتيد ارجمند و ايران باستان هشدار داده بودم كه فرزندانمان را وظيفه مدار و مسئوليت‌پذير بار نمي‌آوريم؛ يعني نه در خانواده و نه مدرسه وظايفي كه او بايد را به‌خوبي انجام نمي‌دهد، نظارت نمي‌شود و مسئوليتي به او داده نمي‌شود؛ آنچه آقاي وزير فرمودند ازنظر تعليم و تربيت كاملاً درست هست. بنده هم در كتاب جامعه‌شناسي آموزش‌وپرورش هم اشاره كردم كه بايد فرد را طوري بار بياوريم كه در خدمت جامعه باشد. «جان ديويي» در سال ۱۹۱۱ در كتاب آموزش‌وپرورش و دموكراسي مطرح كرد: فرد را براي زندگي كردن در جامعه بايد تقويت كرد. آقاي بطحايي كاملاً آگاهانه به اين نكته اشاره داشتند.

رفتار نظام آموزشي ماشيني است

ما در آموزش‌وپرورش كشورمان هيچ آموزش رفتار و عملكرد اجتماعي به دانش‌آموزان نداشتيم. تنها روشي كه ما از اين نظام آموزشي مي‌بينيم يك رفتار ماشيني معلم مداري و معلم محوري است. ما فرد را براي زندگي كردن آماده نمي‌كنيم. در آموزش‌وپرورش آمريكا و ژاپن كودكان را مسئوليت‌پذير و وظيفه مدار تربيت مي‌كنند.

بنده تعجب مي‌كنم در روستاهاي كشور وظيفه مداري رعايت مي‌شود اما در شهرهاي ما خير. فرزندان ما حتي بلد نيستند يك نامه اداري و يا تقاضاي استخدام بنويسند. اين دردي است كه جامعه آموزش‌وپرورش ما دارد.

نظام آموزشي ما درگذشته‌هاي دور هم اين آموزش اجتماعي را نداشت…

طبق تحقيقاتي كه داشتم آموزش‌وپرورش در ايران باستان اين مفهوم را داشت كه يك فرد بايد دانش‌اندوزي كند و ادب را فراگيرد تا آن‌كه صاحب صفات و كردار نيك شود و بتواند براي اجتماع عضو مفيدي بشمار رود و آن را به ديگران منتقل مي‌كرد. در سال ۱۲۶۸ بعد از دارالفنون ما پشت‌ميزنشين پرور بار آورديم. در آن زمان هر كس كه از دارالفنون فارغ‌التحصيل شد رفت و يك سمت و پستي در كشور گرفت و صندلي رياست را از آن خود مي‌كرد. كم‌كم اين عقيده به دانشگاه‌هاي امروزي راه يافت.

در ژاپن درسي كه دانش موزان مي‌خوانند همراه با عمل است
ما بيست سال زودتر از ژاپن شروع كرديم اما الآن جايگاه ما و ژاپن قابل‌مقايسه نيست. در ژاپن درسي كه دانش موزان مي‌خوانند همراه با عمل است. در آنجا كودكان به همراه تحصيل، كار كردن و وظيفه مدار بودن را فرامي‌گيرند. كودكان در مدرسه نظافت كردن كلاس‌ها و ميز و نيمكت و حتي تميز كردن سرويس بهداشتي را انجام مي‌دهند. كارهاي گروهي انجام مي‌دهند.

در انگلستان دانش‌آموزان دو ساعت بعد از كلاس درس بايد در كتابخانه كل مجلات و كل روزنامه‌ها را بخواند و آن‌وقت مي‌تواند مدرسه را ترك كند. در آموزش‌وپرورش خودمان صبح فرزند به مدرسه مي‌رود و معلم مي‌گويد و دانش‌آموز مي‌نويسد و بعد هم تمام و دوباره تكرار اين چرخه معيوب؛ نه كنفرانسي نه بحثي نه تبادل‌نظري فقط نوشتن كلام معلم.


وقت آن نشده كه بازنگري در سيستم و نظام آموزشي صورت پذيرد؟

بنده در سال ۷۳ بيان كردم كه آموزش‌وپرورش ما بيمار است. مسلم است كه آموزش و پروش بايد از حالت ماشيني خارج شود و به سمت پرسش و پاسخ و روش سقراطي، روش حل مسئله، روش مكاشفه حركت كند. نظام آموزشي ما يكخانه‌تكاني اساسي مي‌خواهد. در روش «بارت» داريم معلم حرف نزن؛ دانش‌آموز حرف بزن. وقتي در مدارس چهل دانش‌آموز سر كلاس هيچ‌گونه تعامل و پرسش و پاسخي ندارند، همين مي‌شود كه الآن گرفتار آن هستيم. بايد قوانين كهنه و قديمي ما بازنگري شود.

بايد به سمت شاگرد محوري برويم

بايد به سمت شاگرد محوري برويم. حرف وزير هم همين هست. دانش‌آموز بايد حرف بزند و معلم هم نقش خود را به‌عنوان راهنما و هدايت‌كننده ايفا كند. بايد دانش‌آموزان را پرسشگر بار آورد. اگر بازنگري در قوانين و سيستم آموزشي نشود فرزندانمان هر چيز كه در ماهواره و سايت‌ها و رسانه اجتماعي ببيند به دليل نداشتن قدرت تجزيه‌وتحليل باور مي‌كند و به‌نظام جمهوري اسلامي بي‌اعتماد مي‌شود. اين‌طور مي‌شود كه كودكان ضدانقلاب تربيت مي‌كنيم.

نظام آموزش‌وپرورش از پاي بست ويران است
اينجاست كه ضرورت بازنگري در نظام آموزش‌وپرورش مطرح مي‌شود به نظر بنده هم وزير منظورشان اين است كه در سيستم‌هاي آموزشي ما يك تغيير كلي ايجاد شود. حتي آقاي وزير در سخنراني‌هاي گذشته خود در مجلس از روش ماريا مونته‌سوري نام بردند. نظام آموزش‌وپرورش از پاي بست ويران است. وقتي ما در مقطع ابتدايي اين‌چنين مشكلاتي داريم چه انتظاري بايد از مقاطع بالاتر آموزشي خود داشته باشيم! بنده مكرراً در نامه‌نگاري‌ها و جلساتي كه با مسئولين داشتم خواستار تجديدنظر در شيوه‌هاي آموزشي و در ابعاد وسيع‌تر كل نظام آموزشي شدم.

آقايان دست بجنبانيد تا اوضاع از اين خراب‌تر نشده است

به‌عنوان سؤال پاياني در جامعه شاهد يك سري وقايع تلخ مانند تجاوز به كودكان و دانش‌آموزان در مدارس و شهرها بوديم اينجا اين سؤال مطرح مي‌شود كه چرا علاوه بر تغيير نظام آموزشي سند ۲۰۳۰ يونسكو تبيين و تصويب نمي‌شود؟

بنده در پاسخ به اين شعر از سعدي اشاره مي‌كنم كه: هر كه در خرديش ادب نكنند/ در بزرگي فلاح ازو برخاست/ چوب تر را چنانكه خواهي پيچ / نشود خشك جز بآتش راست. از كلاس اول ابتدايي بايد ياد بگيرد كه تمام‌كارهايش را خود انجام دهد. در ايران باستان كودكان بزرگ‌تر به كودكان كوچك‌تر آموزش مي‌دادند. حضرت امير در فرمايشات خود هم به اين نكته اشاره داشتند كه: الْعِلْمُ مِنَ الصِّغَرِ كَالنَّقْشِ فِي الْحَجَرِ (يادگيري در كودكي مانند نقاشي و اثر گذاشتن بر روي سنگ است). در فرمايش حضرت رسول اكرم نيز به اين نكته اشاره‌شده كه ز گهواره تا گور دانش بجوي پس بايد تعليم و تربيت از اولين مقطع كه همان ابتدايي هست شروع شود. بايد ديدگاه حضرات وآقايان در مورد آموزش جنسي عوض شود. تا كي بايد به كودكانمان تجاوز شود. آقايان دست بجنبانيد تا اوضاع از اين خراب‌تر نشده است. جلوي ضرر را از هر جا بگيريد منفعت هست.

منبع: جامعه ايراني