شهردارآنلاين :: پايگاه جامع خبري مديريت شهري : پيوند ثروت و قدرت واويلا مي‌كند
شنبه، 7 بهمن 1396 - 10:46 کد خبر:47110
شهردارآنلاين: روزنامه وقايع اتفاقيه نوشت:


فساد يكي از معضلات انكارناپذير كشورهاست و بسياري از كشورها نيز به مبارزه قاطعانه با فساد پرداخته‌اند. در اين شرايط و با توجه به اينكه بارها اخبار اختلاس‌هاي ميلياردي، رانت‌ها و... را در ايران شنيده‌ايم و مسئولان هر بار مدتي پيگير آنها بوده‌اند اما هر روز اوضاع وخيم‌تري را تجربه مي‌كنيم كه به گفته بسياري از اقتصاددان‌ها تبديل به فساد سيستماتيك شده است و به گفته محمدجعفر منتظري، دادستان‌كل كشور كسي كه هشت سال مديريت عالي كشور را عهده‌دار بوده است؛ به‌ويژه در چهار سال دوم مديريتش، با كلكسيوني از قانون‌گريزي و عمل خلاف قانون اكنون از دفاع از حقوق مردم مي‌گويد. اين روزها فساد سيستماتيك در كشور تبديل به واژه‌اي شده است كه نه‌تنها اكثر فعالان عرصه اقتصادي از آن استفاده مي‌كنند بلكه نقل زبان مردم نيز شده است. در اين راستا احمد توكلي، عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام در گفت‌وگو با «وقايع‌اتفاقيه» از راهكارهاي مبارزه با فساد سخن گفت و اينكه جامعه چه نقشي در بازتوليد يا عقيم‌سازي فساد بر عهده دارد كه همواره به دلايل مختلف نتوانسته ايفا كند. 

***
با توجه به اينكه از دوره‌هاي گذشته شاهد انواع رانت‌ها، اختلاس‌ها و فساد در كشور بوده‌ايم. مي‌خواهم بدانم نظر شما در اين مورد چيست؟ 

وقتي پاي فساد سيستماتيك به ميان مي‌آيد، دستگاه‌ها و مسئولان مبارزه با فساد و ايجاد سلامت خودشان دچار مشكل هستند و فساد سيستماتيك را به وجود مي‌آورند. يك مرحله كه از اين بدتر است، اينكه فاسدها در شبكه مجازي تخريبي نفوذ كنند. وقتي به اين مرحله مي‌رسد مردم اعتمادشان را به دستگاه‌هاي رسمي از دست مي‌دهند زيرا دستگاه‌ها سالم نيستند، در نتيجه مبارزه با فساد سخت مي‌شود و اين بي‌اعتمادي‌ها به قوه‌قضاييه باعث مي‌شود، قوه‌قضاييه ضعيف شود و اين كار را خراب‌تر مي‌كند.

به عنوان مثال، در بدن انسان در شرايط معمولي كه ميكروبي به آن حمله مي‌كند، گلبول‌هاي سفيد براي سلامت از بدن دفاع مي‌كنند و جنگ قدرت پيدا مي‌كنند تا از بدن دفاع كنند و ما از بستر بلند شويم اما اگر خود گلبول‌هاي سفيد بيمار شوند، ديگر فعاليت آنها اكتفا نمي‌كند و بدن از پا مي‌افتد. در اينجا فساد در مرحله‌اي قرار مي‌گيرد كه ضد همه چيز عمل مي‌كند؛ به‌عنوان مثال ضد توليد و ضد سرمايه‌گذاري عمل مي‌كند و هزينه سرمايه‌گذاري را بالا مي‌برد زيرا مي‌خواهد شما براي سرمايه‌گذاري از بانك‌ها تسهيلات دريافت كنيد و در اين ميان يك سود ۱۰ درصدي هم از شما بابت وامي كه گرفته‌ايد دريافت كند.

در شرايطي كه فساد سيستماتيك است، مي‌خواهد بازرسي صورت بگيرد سيستم از شما رشوه مي‌خواهد، زماني كه لازم است، شهرداري به ساختمان شما مجوز بدهد از شما رشوه مي‌خواهد در نتيجه سرمايه‌گذاري كم مي‌شود، توليد كاهش پيدا مي‌كند و نابرابري بيشتر مي‌شود. در اين شرايط اخلاق به شدت آسيب مي‌بيند و كار را ضايع مي‌كند زيرا براي كار و ابتكار بايد سرمايه و پول وجود داشته باشد، وقتي با اختلاس مي‌توان پول درآورد، فرد دنبال كار و ابتكار نخواهد رفت. طرف ديگر فساد سيستماتيك مردم را از دين دور مي‌كند. وقتي شرايط اين‌چنين شود ديگر دينش هم به‌درد نمي‌خورد و به هر جاي سيستم كه ببينيد آسيب مي‌زند و آزادي را به شدت محدود مي‌كند. فاسدها جوري عمل مي‌كنند كه در مجلس كسي را داشته باشند، پول‌هاي حرام خرج مي‌كنند و عده‌اي را وارد مجلس مي‌كنند، زماني كه پيوند ثروت و قدرت صورت گرفت ديگر واويلا مي‌شود. 

ابر چالش‌هاي موجود در كشور براي به وجود آمدن فساد چه چيزهايي مي‌تواند باشد؟ 

وقتي فساد صورت مي‌گيرد، سيستم به هم ميريزد و درست كار نمي‌كند.  در نتيجه مواضع شما با چالش‌هاي موجود دچار مسئله مي‌شود. اگر اين افراد مجاري تصميم‌گيري را درست كرده باشند، آنها نمي‌گذارند شما مواضع خود را تضمين كنيد. اگر بتوانند فساد را معكوس مي‌كنند و به نحوي اعمال مي‌شود كه با اجراي قانون، منافع يك سري حرام‌خور تامين مي‌شود. اگر اين‌طور شد، ديگر اتفاق راحتي نمي‌افتد. وقتي مردم هم از حكومت مايوس شوند و فكر ‌كنند حكومت خيرخواهشان نيست يا دزد وجود دارد، كثرت‌پذير نمي‌شوند و دراين شرايط حتي اگر حكومت و مجلس موفق شوند قوانين و سياست‌هاي خوب وضع كنند اما كثرت‌پذيري نباشد، نتيجه نخواهيم گرفت. در اين شرايط، اقتصاد باعث ازبين‌رفتن سرمايه‌هاي اجتماعي مي‌شود و اختلاف را زياد مي‌كند و اتحاد را كم مي‌كند در نتيجه مردم دنبال دولت راه نمي‌افتند زيرا ديگر اعتماد ندارند. پس اين بزرگ‌ترين چالش كشور است و همه چالش‌هاي ديگر از اين متاثر مي‌شوند و همچنين اين چالش تشديد مي‌شود. 

راهكارهاي شدني براي برون رفت از شرايط اقتصادي امروز چيست؟ 

بزرگ‌ترين چالش كشور را فساد مي‌بينم و معتقدم كه هركاري كه مي‌كنيم بايد ضمن آن با فساد مبارزه كنيم يعني اصل را بگذاريم بر مبارزه با فساد بعد فعاليت را شروع كنيم. هر كاري كه مي‌كنيم از تاثير فساد در آن جلوگيري كنيم. بودجه را تنظيم مي‌كنيم، اشتغال ايجاد مي‌كنيم و... بايد تاثير فساد را در آن حذف كنيم. تا زماني كه فساد در كشور وجود داشته باشد اجازه نمي‌دهد هيچ كدام از كارهاي ما به نتيجه برسد. 

نظارت دولت‌ها بر انواع فساد از جمله رانت، اختلاس و... را چگونه مي‌بينيد؟ 

در شرايطي كه فساد سيستماتيك مي‌شود، نمي‌توان به دستگاه‌ها اعتماد كرد و اين دستگاه‌ها خودشان مسئله‌دار هستند. در چنين شرايطي تنها نظارت رسمي جواب نمي‌‌دهد بلكه بايد نظارت عمومي صورت بگيرد و طبق همان چيزي كه اسلام گفت امر به معروف و نهي از منكر واجب است. نظارت بر عملكردها تنها به سازمان بازرسي كل كشور مربوط نيست بلكه به من و شما مربوط است. اينها بايد مردم را مشاركت دهند و در شفافيت تصميم‌گيري شود. ضمنا اگر مي‌خواهيم با فساد مبارزه شود بايد آزادي مطبوعات و آزادي سازمان‌هاي جمعي تقويت شود و اگر تقويت شد و ما مشاركت كرديم و شفافيت صورت گرفت، مبارزه با فساد صورت‌پذير خواهد شد.