شهردارآنلاين :: پايگاه جامع خبري مديريت شهري : آزار و اذيت را انكار نمي‌كنيم
دوشنبه، 13 شهریور 1396 - 10:53 کد خبر:39362
شهردارآنلاين: روز گذشته خبر تجاوز به دختران كم‌توان ذهني در يكي از مراكز نگهداري بهزيستي روي خروجي خبرگزاري‌ها قرار گرفت؛ خبري كه خبرگزاري مهر منتشر كرد و دراين‌باره با جزئيات توضيح داده شده بود.


شرق نوشت:

خبري كه حسين نحوي‌نژاد، معاون امور توانبخشي سازمان بهزيستي كشور، درباره آن در گفت‌وگو با «شرق»، اين‌طور مي‌گويد: «وجود آزار و اذيت سازمان‌يافته را در مراكز بهزيستي تكذيب مي‌كنم؛ اما معتقدم نمي‌شود گفت اين مسئله به صورت كلي در مراكزي از اين دست وجود ندارد و نخواهد داشت».

به گزارش مهر، يكي از مددكاران يك مركز نمونه بهزيستي كه نخواسته نامش فاش شود، گفت بارها به مديريت درباره آزار و اذيت جنسي يكي از دختران كم‌توان ذهني اين مركز از سوي يك «نيروي تأسيساتي» تذكر داده است؛ اما مدير مركز «هيچ اقدامي براي دفاع از اين دختر» انجام نداده و صرفا قرار است «براي حل‌وفصل ماجرا»، اين دختر را به مركزي ديگر منتقل كند. به گفته نويسنده اين گزارش، بازرسي سازمان بهزيستي از ماجراي آخرين تجاوز آگاهي يافته و از مسئولان مركز خواسته گزارش پزشكي قانوني را دراين باره ارسال كنند؛ اما مدير اين مركز از ارسال دختر كم‌توان ذهني به پزشكي قانوني و اطلاع‌رساني درباره اين تجاوزها سر باز زده و «مصمم است صورت‌مسئله را پاك كند» و البته تجاوزگر نيز به سر كار بازگردانده شد كه اين كارمند تأسيساتي، خود پدر يك كودك كم‌توان ذهني است.

در يكي ديگر از مراكز نگهداري از افراد كم‌توان ذهني و جسمي كه از زنان جوان ۳۰ تا ۳۵ سال نيز نگهداري مي‌كند، مواردي از تجاوز به‌طور مرتب رخ مي‌دهد. انتشار اين گزارش واكنش‌هاي متفاوتي را در پي داشته است. نگاهي كه به مراكز بهزيستي وجود دارد، در تمام اين سال‌ها مثبت نبوده؛ نوع نگهداري كودكان و همچنين رهاكردن يكباره آنها در ١٨سالگي آن‌هم بدون پشتوانه، هميشه محل اعتراض بوده است. در گفت‌وگويي كه روزنامه «شرق» با پسران ترخيصي از بهزيستي در سال گذشته انجام داد، آنها مدعي بودند برخي مددكاران حاضر در مراكز اعتياد دارند؛ اما نمي‌شود اين مسئله را به همه كارمندان سازمان و البته تمام مراكز بهزيستي تعيمم داد. هرچند نمي‌توان تكذيب كرد كه در برخي مراكز بهزيستي كودكان سالم و معلول آزار و اذيت‌هايي را تجربه كرده‌اند. بلافاصله پس از انتشار گزارش يادشده، سازمان بهزيستي بيانيه خود را نيز در اختيار رسانه‌ها قرار داد.

در بخش‌هايي از اين بيانيه آمده است: «نظارت بر عملكرد مراكز فوق از محورهاي اساسي برنامه‌هاي سازمان بوده و خواهد بود و بازرسي‌ها از سوي كارشناسان تخصصي توانبخشي شهرستان، استان‌ها، ‌دفاتر تخصصي ستاد، ‌دفاتر بازرسي، حراست و تشكل‌هاي خانواد‌ه‌اي افراد داراي معلوليت صورت مي‌پذيرد و دستورالعمل‌هاي جامع عمومي و تخصصي مراكز مذكور، راهنما و ملاك عمل كارشناسان در بازديد‌ها مي‌باشد. بر اساس آنچه كه از خبر مذكور استنباط مي‌شود، نگارنده بر اساس گفتار و نقل‌قول‌هاي شنيده‌شده، اقدام به درج خبر كرده كه گاها مشخص نيست آيا اين نقل‌قول‌ها از سوي اشخاص معتبر بيان شده باشد و حتي در صورت صحت خبر، نبايد زحمات خيل عظيم افراد خدمت‌رساننده و داراي انگيزه به معلولان را در بخش‌هاي دولتي و غيردولتي زير سؤال برده و همه را با يك نگاه انتقادي برنده، از دمِ تيغ گذراند و آينده شوم و سياهي را در مقابل حداقل ٥٠ هزار ساكن مراكز نگهداري تحت نظارت سازمان ترسيم كرد. 

خاطرنشان مي‌سازد سازمان بهزيستي علي‌رغم ادعاي اثبات‌نشده در‌اين‌باره، به‌جد پيگير موضوع بوده و در صورت اثبات با متخلفان از طريق مراجع قضائي برخورد كرده و مدافع احقاق حقوق معلولان در همه امور مربوطه خواهد بود». حسين نحوي‌نژاد در گفت‌وگو با «شرق»، درباره جزئيات نگهداري كودكان معلول و گزارش منتشرشده، توضيحاتي ارائه مي‌كند كه در ادامه خواهيد خواند.

‌آيا وجود آزار و اذيت را در مراكز نگهداري سازمان بهزيستي مي‌توان به صورت كامل رد كرد؟

انسان تا زماني كه در زمين وجود دارد، جرم و جنايت و انحراف از قانون هم وجود دارد. وجود اين‌همه پرونده جنايي و مشكلاتي از اين قبيل، شاهدي بر اين ادعاست؛ بنابراين هيچ مديري در هيچ‌كجاي جهان نمي‌تواند بگويد دستگاه تحت نظارت من بري از هر خطا و اشتباه است. حتي دادگاهي تحت عنوان دادگاه كاركنان دولت داريم يا مثلا كميته تخلفات اداري يا كميته انظباطي در دانشگاه‌ها را داريم كه اين نشان مي‌دهد همه‌جا ممكن است انحراف‌هايي صورت بگيرد؛ اما نكته مهم اين است كه مسئولان در حوزه كاري خود، به نحوي فعاليت كنند كه اولا قوانين، قواعد و مقرراتي را داشته باشند كه تا حد امكان مسائل انحراف از معيار را پيش‌بيني كند و هم تا حد امكان، زمينه‌اي را ايجاد كند كه پس از هرگونه انحرافي، امكان مداخله به‌هنگام را برايشان فراهم و با انحراف برخورد كند.

‌به صورت مشخص، درباره مراكز نگهداري از افراد كم‌توان ذهني چه مي‌گوييد؟

من درباره مراكز نگهداري مي‌توانم اين ادعا را بكنم كه در دوره كاري من، اگر اتفاقي افتاده است، به آن پاسخ داده‌ام. دفاعي كه من از مراكز مي‌كنم، به اين معنا نيست كه وقوع انحراف را تكذيب كنم، نخير؛ مثل هرجاي ديگري مي‌تواند هرگونه انحرافي در سيستم ما نيز رخ بدهد. در آموزش‌وپرورش، نيروي انتظامي، قوه قضائيه و شهرداري رخ مي‌دهد و در بهزيستي و سازمان‌هاي تابعه هم رخ مي‌دهد. اما اين دعا را هم مي‌توانم بكنم كه با توجه به قواعد و مقرراتي كه ما داريم، با توجه به سخت‌گيري‌هايي كه در زمينه اعطاي مجوزها به افراد حقيقي و حقوقي داريم، با توجه به اينكه بسياري از مراكز بزرگ نگهداري ما تحت نظر هيئت امناي مردمي كه افراد معتمد هستند اداره مي‌شوند و با توجه به اينكه سيستم نظارتي ما چندلايه است و بر يك فرد و يك واحد نظارت نمي‌كنيم و بخش‌هاي مختلفي نظارت مي‌كنند، ضريب خطا نسبت به مراكز مشابه در مركز ما كمتر است، همچنين امكان بروز خطاي سيستماتيك و مداوم تقريبا صفر است؛ يعني ممكن است در جايي معلولي مورد آزار و ضرب‌وشتم قرار بگيرد، اما اينكه اين آزار به‌صورت مداوم در تمامي مراكز ما و جود داشته باشد امكان ندارد. اين ادعا را ثابت مي‌كنيم كه اين مسئله به‌صورت سيستماتيك در بهزيستي وجود ندارد.

‌كساني كه به استخدام اين مراكز درمي‌آيند آيا از فيلترهاي مشخصي عبور مي‌كنند؟

تا چند سال پيش خودمان با مديران مصاحبه مي‌كرديم، الان گزينش ما روي خود افراد هم مؤثر است، يعني حراست و گزينش ما روي افرادي كه در اين مراكز كار مي‌كنند مؤثر است، افراد استخدامي بايد تحت آموزش قرار بگيرند، پرونده‌هاي اين افراد در بهزيستي وجود دارد و نظارت لازم انجام مي‌شود كه فرد رواني و مجرم وارد سيستم نشود.

‌اين گزارش درباره مركز مورد بحث كدهاي مشخصي مي‌دهد، نام مركز را مي‌دانيد؟

ما دقيقا مي‌دانيم كه گزارش از كدام مركز صحبت مي‌كند.

‌صحت اين مسئله را تأييد مي‌كنيد؟

گزارشگر خودش اسم مركز را به ما نگفت، اما از بررسي‌هايي كه ما انجام داديم، متوجه شديم صحبت درباره يكي از مراكزي است كه به‌صورت دولتي اداره مي‌شود، البته با تركيب هيئت امنايي، در اين مركز فردي مدت‌ها پيش مدعي شده بود كه يكي از پرسنل آنجا با يكي از معلولان رابطه جنسي برقرار كرده است، به همين منظور حوزه بهزيستي شهرستان تهران و حراست به موضوع ورود پيدا كردند ولي اين مسئله اثبات نشد، فرد به پزشكي قانوني ارجاع داده شد و مسئله‌اي مشخص نشد؛ اما با توجه به اينكه شايعاتي دراين‌باره مطرح شده بود، تغييرات مديريتي در آنجا اعمال شد، ولي چون جرمي اثبات نشده بود، اين را به مراجع بالاتر گزارش نكرده بودند و احساس كردند مسئله در شهرستان تهران حل‌وفصل شده، حالا آن فرد خبر خود را به رسانه مربوطه رسانده است. اين خبرگزاري هم يك مصداق را در دست داشته و آن را كاملا به كل مراكز نگهداري سازمان تعميم داده، دوم اينكه بين مراكز نگهداري پرورشگاهي و نگهداري معلولان خلط مبحثي شده و وقتي شما گزارش را مي‌خوانيد احساس مي‌كنيد درباره مراكز نگهداري كودكان و دختران صحبت مي‌شود. اما وقتي مطلب را كامل مي‌خوانيد متوجه مي‌شويد درباره معلول ذهني صحبت مي‌كند. نكته ديگر اينكه به نظر مي‌رسد گزارش تشويش اذهان عمومي است، چون درباره گزارشي صحبت مي‌كند كه اثبات نشده و اگر اثبات هم شود، آيا بايد زحمات افراد خير را زير سؤال ببريم؟ ١٤ هزار نفر از افرادي كه نزد ما نگهداري مي‌شوند با حكم قضائي نگهداري مي‌شوند، يعني يا سرپرست مؤثر نداشته‌اند يا مجهول‌الهويه هستند و در خيابان سرگردان بوده‌اند، اگر اتفاق اثبات‌شده يا اثبات‌نشده‌اي در مركزي به وقوع پيوست، آيا درست است آن‌ را به تمامي مراكز منتصب كنيم؟

‌اين مورد نه اولي است و نه آخري آقاي دكتر...

مورد و مصداق بياوريد.

‌عرض بنده اين است كه اين اتفاق مي‌افتد، شما نمي‌توانيد آن را انكار كنيد. ساماندهي‌شده نيست، اما نمي‌شود گفت اصلا چنين مسئله‌اي وجود ندارد...

من هم آن را انكار نمي‌كنم.

 ‌خب چه بايد كرد؟

همين كاري كه ما مي‌كنيم. دستورالعمل نظارتي و ايمن ما در حد يك كتاب است و به‌‌ويژه در سال ٩٥ و ٩٦ تأكيدات ما گسترده بود. تأكيد ما به مراكز اين است كه هر حادثه‌اي را به محض وقوع به مركز توان‌بخشي كشور گزارش دهند.

 ‌اين دختري كه درباره آن در گزارش صحبت شده، شما وجودش را تأييد مي‌كنيد؟

بله. فردي است كه در آن مركز وجود دارد و بهزيستي شهرستان به وضعيتش رسيدگي كرده. براساس آخرين اطلاعي كه ما درباره وضعيت او كسب كرديم، هيچ‌گونه مسئله‌اي درباره كودك ثابت نشد و پزشكي قانوني هم مسئله آزار جنسي را رد كرد؛ اما اقدامات انجام شده. شايد تنها انحرافي كه خارج از معيار بوده، اين است كه بايد گزارش عملكرد را به معاونت توان‌بخشي بهزيستي كشور ارائه مي‌كردند كه نكردند. 

‌به نظر مي‌رسد مراكز توان‌بخشي و نگهداري‌ آن‌طور كه بايد معرفي نشده‌اند و البته نگاه سياهي را كه به اين مراكز وجود دارد نمي‌شود منكر شد، اين مسئله البته به خود سازمان برمي‌گردد كه نتوانسته‌ است آن‌طور كه بايد از هويت خود دفاع كند، نظر شما در‌اين‌باره چيست؟ از طرفي اين مراكز را نمي‌توان از هر جهت عاري از مشكل دانست. نمي‌شود به‌صورت صدرصدي تمامي مسئولان اين مراكز را از نظر رواني سنجش قطعي كرد، چه توضيحي درباره اين دو نكته داريد؟

اصولا نگاه ما به مراكز نگهداري هم منفي است، چون اعتقاد ما اين است كه اين مراكز آخرين راهكار است، هدف ما هم در ١٥سال گذشته افزايش مراكز روزانه و گسترش طرح مراقبان و خدمات در منزل بوده است. ما خدمات نگهداري را آخر خط مي‌دانيم، بنابراين هيچ‌گونه تبليغي درباره آن نداريم؛ مگر مراكزي كه براي كمك‌گرفتن از مردم دست به تبليغات مي‌زنند. ما محدوديت حضور مردم در مراكز نگهداري را هم داريم، چراكه حفظ اسرار اين بيماران هم برعهده ماست، نمي‌توانيم اجازه دهيم عكس‌هاي آنها پخش شود. بخشي از اين افراد هم اصلا بيمار رواني هستند و امكان حضور مردم در كنار آنها وجود ندارد. بنابراين اينكه ما بخواهيم درباره آنها تبليغ كنيم، اصلا هدف ما نيست، ولي روي خروجي‌ سازمان هميشه تبليغ مي‌كنيم. مراكز ما مراكزي خدمت‌رسان هستند كه به افراد ته‌خطي سرويس مي‌دهند. اين را هم بگويم در برخي از مراكز ما سرويس‌هاي اجباري داده مي‌شود، شايد برخي از افراد اصلا نبايد در مراكز حضور داشته باشند، ولي با حكم قضائي مجبور به پذيرش هستيم. بارها هم اخطار در اين‌باره داده‌ايم و از خطرناكي ماجرا گفته‌ايم، هميشه هم بحث تجاوز نيست. هفته پيش دعوايي در اين مراكز رخ داد كه فرد رواني با فرد ديگري درگير شد، دو نفر براي دخالت و جمع‌كردن دعوا وارد شدند و يك نفر كشته شد. قاتل قبلا نيز سابقه قتل داشته است. ما مجبور به پذيرش اين فرد بوديم، درحالي‌كه در همه دنيا مراكز حفاظت‌شده قضائي وجود دارند. 
‌در اين گزارش درباره متجاوز به‌عنوان فردي نام برده شده كه در مركز مذكور در بخش تأسيسات كار مي‌كرده است. اين مطلب را تأييد مي‌كنيد؟

من الان درباره اسم و رسم او اطلاع دقيقي ندارم. اولين خبر به من اين است كه رسيدگي‌ها انجام شده و دوربين‌هاي مداربسته هم چيزي ثبت نكرده و كسي شهادت نداده و چون صرفا ادعا بوده، ‌از طريق پزشكي‌قانوني هم به اثبات نرسيده است.

‌الان اين فرد در آن مركز هنوز مشغول به كار است؟

خير.

‌گفته شده اين فرد كارمند تأسيسات است، چطور كارمند تأسيسات مي‌توانسته اين‌قدر با بچه‌ها ارتباط نزديك داشته باشد؟

براي همين خيلي براي ما قابل‌باور نيست، اما بالاخره در يك مركز بزرگ مي‌شود خيلي راحت در لحظه به هر كسي دسترسي پيدا كرد.